1. Genel Bakış ve Ana Temalar Bu brifing dokümanı, dijital dönüşümün ve sürdürülebilirlik ilkelerinin lojistik, şehir yönetimi, tekstil ve malzeme bilimi gibi farklı sektörler üzerindeki etkilerini kapsamlı bir şekilde incelemektedir. Ana temalar, "akıllı" kavramının çeşitli uygulamalarını, teknolojinin entegrasyonunu, çevresel sürdürülebilirliği ve ekonomik faydaları içermektedir. Kaynaklar, hem Türkiye'deki hem de dünyadaki mevcut durumları, uygulama örneklerini ve geleceğe yönelik önerileri s unmaktadır. Özellikle Endüstri 4.0 ve dijital dönüşüm kavramları tüm bu alanların kesişim noktasında yer almaktadır. 2. Ana Başlıklar ve Önemli Çıkarımlar 2.1. Akıllı Lojistik ve Dijital Dönüşüm "Akıllı Lojistik ve Bütünleşik Bölge Uygulamaları" kitabının Önsöz bölümünde lojistik, "müşterilerin ihtiyaçlarını karşılamak üzere her türlü ürün, servis hizmeti ve bilgi akışının, başlangıç noktasından tüketildiği son noktaya kadar tedarik zinciri içindeki her iki yöne doğru olan hareketinin, etkili ve verimli bir şekilde planlanması, uygulanması, taşınması, depolanması ve kontrol altında tutulmasıdır" şeklinde tanımlanmaktadır. Akıllı lojistik ise bu tanımı ileri taşıyarak, "müşteri isteklerini karşılayan pazar ihtiyacını analiz eden durumsal değişimlere uygun lojistik sistemdir." Tanım ve Kapsam: Akıllı lojistik, elleçlemeden taşımacılığa, stok yönetiminden bilgi akışına kadar birçok lojistik süreçte teknolojinin etkin kullanımını ifade eder. Dijital dönüşümle birlikte akıllı robotlar, nesnelerin interneti (IoT), yapay zekâ, yenilenebilir enerji, siber güvenlik, büyük veri, artırılmış gerçeklik, bulut bilişim, sanal gerçeklik, blok zinciri ve simülasyon gibi teknolojiler lojistik süreçlere entegre edilmektedir. Bu teknolojiler, şirketlerin iş süreçlerini, operasyonel verimliliklerini ve sürdürülebilirliklerini sağlamaktadır. Pandeminin Etkisi: Özellikle pandemi döneminde artan e-ticaret satışları, lojistik sektöründe dijital dönüşüm ihtiyacını artırmıştır. Araştırma Eğilimleri (Bibliyometrik Analiz): "Akıllı Lojistik Üzerine Bibliyometrik Bir Analiz" başlıklı bölüme göre, akıllı lojistik alanındaki çalışmalar özellikle 2015 yılından itibaren artış göstermiştir. En fazla yayın makale türünde olup, en çok atıf alan yayın "Design and application of Internet of things-based warehouse management system for smart logistics" adlı çalışmadır. Ülkeler Arası İşbirliği: En fazla çalışmayı yapan ülke Çin olup, onu Güney Kore, ABD ve Almanya takip etmektedir. Ancak ülkeler arasında işbirliğinin yeterli düzeyde olmadığı belirtilmiştir. Çin, 2002-2010 yılları arasında 21.52, Güney Kore ise 2014-2017 yılları arasında 3.41 atıf patlama değeri ile bu alanda öne çıkmaktadır. Ortak Kelimeler ve Konular: En sık kullanılan anahtar kelimeler "akıllı lojistik", "internet" ve "sistem" iken, "yönetim" kavramı en yüksek merkeziliğe sahiptir. "Endüstri 4.0" kavramı ise 2016-2021 yılları arasında en yüksek atıf patlama değerine sahiptir. Bilgisayar bilimleri ve mühendislik konuları, akıllı lojistik alanında en çok çalışılan alanlardır. 2.2. Akıllı Şehirler ve Markalaşma "Dünyada ve Türkiye’de Akıllı Şehir Uygulamaları ve Türkiye İçin Öneriler" bölümünde akıllı şehir kavramı, "yaşanabilir, sürdürülebilir, kaliteli ve hızlı çözümlere ulaşılabilen kentleri ifade etmektedir." Tanım ve Bileşenler: Akıllı şehirler, sosyal, ekonomik ve çevresel sorunlara teknoloji tabanlı çözümler üreten çok boyutlu modellerdir. Cohen'in "Akıllı Kentler Çarkı"na göre altı bileşeni vardır: Akıllı Hareketlilik/Ulaşım, Akıllı Yaşam, Akıllı Yönetişim, Akıllı İnsan, Akıllı Çevre ve Akıllı Ekonomi.Akıllı Yönetişim: "Bu bileşen ile paydaşlar arasında seviye fark etmeksizin bilgi ve iletişim teknolojileri vasıtasıyla eşgüdüm sağlanarak iletişimin daha etkili olması, yalın ve şeffaf olunması, karar alma aşamalarının katılımcı destekli olması sağlanmaktadır." Küresel Uygulamalar: Barselona, Valencia, Atina, Viyana, Londra, Helsinki, Singapur, Seul, New York, Boston, Melbourne ve Kansas gibi şehirlerde akıllı sağlık rotaları, elektrikli araç teşviki, park sulama kontrolü (SCADA), trafik yönetim sistemleri, sanal şehir modelleri, akıllı enerji yönetimi gibi birçok uygulama bulunmaktadır. Singapur: "Asya’ya açılmak isteyen uluslararası işletmeler için bir geçiş merkezi ve bir varış noktası olan Singapur şehir devleti, Akıllı Şehir 2020 sıralamasında 102 akıllı şehri arkasında bırakarak birinci sırada yer almıştır." Bu başarının temelinde sürekli öğrenmeyi, inovasyonu teşvik etmeyi, ücretsiz toplu konut erişimi ve ileri mobilite teknolojilerini içeren sağlık ekosistemi yatmaktadır. Türkiye'deki Uygulamalar: Ankara, İstanbul, İzmir, Konya, Antalya, Bursa, Kayseri ve Gaziantep gibi büyükşehirlerde akıllı park alanları, toplu taşıma ve otomobil paylaşım uygulamaları (Uber, BlaBlaCar, Volt, Yolyola, Twogo), akıllı binalar (İstanbul İş Kuleleri, Sabancı Center, Sapphire), akıllı trafik sistemleri (UUP, OGS, HGS, Trafik Yönetim Sistemi), akıllı çöp toplama sistemleri (Başakşehir, Selçuklu, Gaziantep) ve dijital kiosklar gibi uygulamalar hayata geçirilmiştir. Öneriler: Türkiye için akıllı şehir uygulamalarının geliştirilmesi, belirli illerle sınırlı kalmayarak ülke geneline yayılması, toplu taşıma ve otomobil paylaşım uygulamalarına yönelik teşviklerin artırılması, doğru yatırımların yapılması, vatandaş katılımının sağlanması ve kurumlar arası koordinasyonun güçlendirilmesi önerilmektedir. Ayrıca, turizm ve sağlık sektörlerinde akıllı uygulamaların uyumlaştırılması ve akıllı enerji uygulamalarına (akıllı şebekeler) yatırım yapılması gerektiği vurgulanmıştır. Markalaşma: "Markalaşan Akıllı Şehirler" bölümü, akıllı şehir kavramının endüstri 4.0'ın ortaya çıkışıyla şehirlerin marka inşasında lokomotif bir unsur haline geldiğini belirtmektedir. Akıllı şehirler, sürdürülebilir çevre, yaşam kolaylığı ve ekonomik refah sağlayarak yatırımcılar, nitelikli iş gücü, kent sakinleri ve turistler için cazibe merkezleri yaratmaktadır. Sosyal medya, kent yönetimi ile vatandaşlar arasındaki iletişimi güçlendiren önemli bir araç olarak öne çıkmaktadır. 2.3. Limanlar: Akıllı, Yeşil ve Dijital İkiz Uygulamaları "Akıllı Limanlarda Dijital İkiz Uygulamaları ve Antwerp Liman Örneği" ve "Sürdürülebilir Liman Yönetimleri İçin Yeşil Dönüşüm: Avrupa Limanlarının Kavramsal Değerlendirilmesi" bölümleri, limanların dijitalleşme ve sürdürülebilirlik yolculuğunu detaylandırmaktadır. Limanların Evrimi: Limanlar, tarihsel olarak birinci nesil (basit yükleme-boşaltma), ikinci nesil (ticari ve endüstriyel merkezler), üçüncü nesil (intermodal taşımacılık ve konteynerizasyon) ve dördüncü nesil (bilgi merkezleri ve çevik limanlar) olarak evrimleşmiştir. Akıllı limanlar ise bu evrimin son aşamasını temsil eder. Akıllı Limanlar: Akıllı limanlar, Endüstri 4.0 uygulamalarını (büyük veri, yapay zekâ, IoT, otomasyon, blok zinciri) kullanarak operasyonel verimliliği artıran, maliyetleri düşüren, insan gücü kullanımını azaltan ve enerji tüketimi ile sera gazı emisyonlarını minimize eden sürdürülebilir tesislerdir. Teknolojiler: IoT, Büyük Veri, Yapay Zekâ, Bulut Depolama, Blok Zinciri Teknolojisi, 5G Mobil Telekomünikasyon, Sanal ve Artırılmış Gerçeklik (AR/VR), 3 Boyutlu Yazıcılar (3D) gibi teknolojiler akıllı limanlarda kullanılmaktadır. Alt Bileşenler: Akıllı liman sistemleri; akıllı bilgi sistemi, veri merkezi ve siber güvenlikten oluşan "Arabağlantı" ile akıllı gemiler, akıllı konteynerler ve otomatik operasyonları içeren "Liman Otomasyonu" alt bileşenlerine sahiptir. Dijital İkiz Uygulamaları: Dijital ikiz teknolojisi, fiziksel liman ortamının sanal bir temsilini oluşturarak, gerçek zamanlı izleme, tahmin ve simülasyon yoluyla operasyonel optimizasyon ve risk yönetimi sağlar. Antwerp Limanı, APICA adı verilen dijital ikiz uygulamasıyla öne çıkmaktadır. APICA, limanın uzaktan kontrol ve yönetilmesini, gemi manevralarının simülasyonunu ve operasyonel verimliliğin artırılmasını sağlamaktadır. Yeşil Limanlar ve Sürdürülebilirlik: Avrupa Yeşil Mutabakatı ile 2050 yılına kadar sera gazı emisyonlarının sıfırlanması hedeflenmektedir. Eko Limanlar (EcoPorts) uygulaması, 1994 yılında başlayan bir araştırma projesi olup, 2011 yılında Avrupa Deniz Limanları Örgütü (ESPO) çatısı altına girerek limanlarda çevresel yönetimi ve sürdürülebilirliği teşvik etmiştir. Uygulama Örnekleri:Bremen/Bremerhaven Limanları: LED aydınlatmalar, LNG kullanımı, elektrikli ve hibrit araçlar, Çevresel Gemi İndeksi (ESI) ile temiz yakıt teşviki ve Luneplate gibi ekosistem koruma projeleriyle CO2 emisyonlarını %70 oranında azaltmıştır. Valensiya Limanı: H2ports projesi ile hidrojen teknolojilerini ve yakıt hücrelerini uygulamakta, Winds-Store projesi ile açık deniz rüzgar enerjisi üretimi geliştirmekte ve kıyıdan güç sağlama sistemleriyle kirliliği azaltmaktadır. Rotterdam Limanı: Avrupa'nın Karbon Yakalama ve Depolama (CCUS) merkezi olmayı hedeflemekte, yerel yönetimlerle işbirliği içinde "Rotterdam İklim Girişimi" programını yürütmekte ve 2050 yılına kadar nötr CO2 liman olmayı amaçlamaktadır. 2016-2020 yılları arasında karbon emisyonunu %27 azaltmıştır. Hamburg Limanı: Yenilenebilir enerji depolama sistemleri, güneş enerjisi tesisleri ve otomatik insansız araçlar (AGV) kullanarak enerji verimliliğini artırmakta ve CO2 emisyonunu azaltmaktadır. 2.4. Bartın'ın Ulaştırma ve Lojistik Durumu "Bartın’ın Ulaştırma ve Lojistik Durum Analizi" bölümü, Bartın ilinin mevcut ulaşım ve lojistik imkanlarını SWOT analizi ile değerlendirmektedir. Coğrafi Konum ve Potansiyel: Türkiye'nin jeopolitik konumu, üç tarafının denizlerle çevrili olması ve ticaret yolları üzerinde bulunması, ülkeyi büyük bir lojistik üs potansiyeli taşıdığını göstermektedir. Bartın, Batı Karadeniz Bölgesi'nde Zonguldak, Karabük ve Kastamonu'ya sınırdır. Ankara, İstanbul gibi sanayi ve ticaret merkezlerine karayolu ile yakın konumu bulunmaktadır. Ulaşım Ağları:Karayolu: En çok kullanılan ulaşım biçimidir. Kuzey-güney doğrultulu iki ana eksen (Çaycuma-Mengen-Yeniçağ ve Safranbolu-Karabük-Gerede) mevcuttur. Karadeniz Sahil Yolu Projesi'nin tamamlanması ile Bartın'ın ekonomik, ticari ve turizm faaliyetleri büyük bir sıçrama gösterecektir. Demiryolu: Bartın'da demiryolu ulaşımı yoktur, ancak Zonguldak-Ankara hattı Saltukova'dan geçmektedir. Karasu-Akçakoca-Ereğli Limanı-Çaycuma-Bartın Limanı Demiryolu Projesi ile Filyos Limanı'na bağlantı hedeflenmektedir. Bartın merkez ile Bartın Üniversitesi kampüsü arasına hafif raylı sistem kurulması önerilmektedir. Havayolu: Bartın'a 36 km uzaklıktaki Saltukova Havaalanı ulusal ve uluslararası hava ulaşımı sağlamaktadır (Almanya, İstanbul, Trabzon). Filyos Vadisi Projesi ile havaalanının kapasitesi artacaktır. Denizyolu: Bartın Limanı, 1965 yılında tamamlanmış olup ISPS koduna sahip uluslararası bir limandır. Yük ve yolcu giriş/çıkışlarında gümrük kapısı niteliğindedir. Amasra Limanı ise daha çok kömür nakliyesinde kullanılmaktadır. SWOT Analizi:Güçlü Yönler: Yenilenebilir ve yenilenemez enerji kaynaklarının bol olması, sanayileşmiş şehirlere karayolu yakınlığı, Bartın Limanı'nın uluslararası statüsü, Bartın Üniversitesi'nde lojistik eğitimi, Karadeniz ülkelerine açılan kapı olması, tarım ve sanayi üretimi. Zayıf Yönler: Kombine taşımacılığın gelişmemesi, lojistik köy eksikliği, havayolu uçuşlarının seyrek olması, demiryolu eksikliği, OSB ile liman bağlantısı çevre yolu olmaması, Ro-Ro seferlerinin yokluğu, Karabük karayolu bağlantısının tek şeritli olması. Fırsatlar: Filyos Limanı'na en yakın konumda olması, yeni yatırımlara ve büyümeye açık coğrafi konum, büyük yeraltı ve yerüstü maden rezervleri, Karadeniz otoyolunun kapsaması. Tehditler: Bartın ve Amasra Limanlarının mevcut yük ve yolcu taşıma kapasitelerinin düşük olması, antrepo ve lojistik merkezlerinin olmaması, ulaştırma ve lojistik hizmeti veren işletme sayısının yetersizliği, çevre yolunun şehir merkezinden geçmesi, limanların düşük draftı nedeniyle büyük tonajlı gemilere hizmet verememesi, konteyner taşımacılığı eksikliği. Öneriler: Ulaşım ağlarının geliştirilmesi, duble yol bağlantılarının sağlanması, lojistik master planının hazırlanması ve uygulanması, Bartın OSB ile Bartın Limanı arasına çevre yolu ve demiryolu projesinin hızla hayata geçirilmesi, hafif raylı sistem kurulması, tüm taşıma modlarının entegre olduğu bir ulaşım ağı sistemine geçilmesi. 2.5. Akıllı Tekstiller ve Yenilenebilir Malzemeler "Akıllı Tekstiller: Malzemeler, Uygulama Alanları ve Geleceği" ve "Yenilenebilir Akıllı Madde: Lignin" bölümleri, tekstil sektöründeki inovasyonları ve çevre dostu malzeme kullanımını ele almaktadır. Akıllı Tekstiller: Çevresel uyaranları algılayan ve tepki veren, elektronik bileşenler ve sistemlerle entegre olan tekstillerdir. Pasif, aktif ve adaptif (çok akıllı) olarak sınıflandırılır. Elektriksel iletkenlik, bu tekstillerin temel özelliklerinden biridir. Malzemeler: Kendinden iletken polimerler (polianilin, polipirol), metalik lifler/iplikler (bakır, nikel, gümüş kaplı), karbon bazlı nanomalzemeler (grafen, karbon nanotüp, karbon siyahı) ve MXene gibi yenilikçi malzemeler kullanılmaktadır. Uygulama Alanları:Sağlık ve Tıbbi: Diyabet, obezite, kardiyovasküler hastalıklar gibi durumlarda biyolojik izleme, yara bakımı, ilaç salınımı, terapi ve sağlıklı yaşam uygulamaları. Kromik tekstiller, sıcaklık, ışık, pH gibi uyaranlara göre renk değiştirebilir. Otomotiv ve Havacılık: Taşıt ağırlıklarını azaltmak ve enerji verimliliğini artırmak için tekstil takviyeli kompozitler (TTK), piezodirençli sensörler, iletken mürekkepler ve optik lifler. Kişisel Koruyucu Donanım (KKD): İşyerlerinde güvenliği artırmak amacıyla akıllı giysiler, darbe emici malzemeler, dirençli ısıtıcılar, aydınlatma sistemleri, tehlikeli madde algılayabilen eldivenler ve veri toplayan KKD. İnşaat ve Bina: Akustik ve ısı yalıtımı, güneş, rüzgar, ateş, suya karşı koruma sağlayan bina tekstilleri, tekstil takviyeli beton (TRC) kompozit malzemeler, gömülü sensörler ve geotekstiller. Nanoteknoloji, kendi kendini temizleme, antibakteriyel özellikler ve esnek güneş panelleri gibi fonksiyonlar sağlar. Spor ve Giyilebilir: Spor performansını ve ekipmanını iyileştirmek için biyometrik izleme (kalp atış hızı, kas aktivitesi), duygusal tepki değerlendirmesi ve hareket izleme. Gelecek, Fırsatlar ve Zorluklar: Seri üretim zorlukları, maliyet, dayanıklılık, yıkanabilirlik, veri güvenliği ve gizlilik gibi konular üzerinde çalışmalar devam etmektedir. Nanoteknoloji, gelecekte daha küçük, daha ucuz ve daha hafif ürünlerin geliştirilmesinde önemli bir rol oynayacaktır. Lignin – Yenilenebilir Akıllı Madde: Lignin, selülozdan sonra doğada en bol bulunan ikinci doğal polimer olup, fenil propan ünitelerinden oluşmaktadır. Kimyasal kağıt hamuru üretiminde bir atık madde olarak görülürken, günümüzde yenilenebilir akıllı bir hammadde kaynağı olarak değerlendirilmektedir. Kullanım Alanları:Sensörler ve Biyosensör Uygulamaları: Lignin bazlı karbon kuantum noktaları (LCQD) ve grafen kuantum noktaları (LGQD), metal iyon tespiti, biyolojik etiketleme ve H2O2 tespiti gibi sensör uygulamalarında kullanılmaktadır. Ayrıca glukoz ve antikor tespiti için biyokatalitik sensörlerde ve basınç sensörlerinde de yer almaktadır. Biyomedikal Uygulamalar:Hidrojeller: Lignin bazlı hidrojeller, düşük maliyet, biyobozunurluk ve biyouyumluluk avantajları ile doku mühendisliği, ilaç salınımı, ağır metal iyonlarının emilimi gibi alanlarda kullanılmaktadır. Antioksidan: Lignin, aromatik yapısı ve fenolik bileşikleri sayesinde güçlü bir doğal antioksidandır. Sentetik antioksidanların yerini alarak ilaç, kozmetik, gıda ve plastik endüstrilerinde kullanılma potansiyeli taşımaktadır. Ultraviyole (UV) Koruma: Lignin, mükemmel UV absorpsiyon yeteneği ile doğal bir UV engelleyici malzemedir. Güneş kremleri, vernikler ve esnek şeffaf filmlerde UV koruyucu olarak kullanılmaktadır. Antimikrobiyal: Lignin, doğal antimikrobiyal bileşikleri içerir ve bakterilere ve mayalara karşı farklı derecelerde antimikrobiyal aktivite göstermektedir. Lignin Bazlı Polimerler:Ayarlanabilir Şekil Hafızalı Polimerler: Lignin nanoparçacıkları içeren polimerler, ısıya tepki veren ve orijinal şekillerine geri dönebilen şekil hafızalı polimerlerin üretiminde kullanılmaktadır. Termoset ve Termoplastik Polimerler: Lignin, petrol bazlı fenolün yerini alarak termoplastik poliüretanlar ve epoksi reçineler gibi polimerlerin üretiminde kullanılmaktadır. Fenol Formaldehit Reçineleri: Lignin, fenol formaldehit (FF) reçinelerinde fenolün ikamesi olarak kullanılarak maliyetleri düşürme ve formaldehit emisyonunu azaltma potansiyeline sahiptir. 3. Sonuç ve Gelecek Perspektifi Sunulan kaynaklar, "akıllı" kavramının lojistikten şehirlere, limanlardan tekstile ve malzeme bilimine kadar uzanan geniş bir yelpazede dönüştürücü bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Dijital teknolojilerin entegrasyonu, operasyonel verimliliği, yaşam kalitesini ve çevresel sürdürülebilirliği artırma potansiyeli taşımaktadır. Teknolojik Entegrasyon: Endüstri 4.0 ve dijitalleşme, bu dönüşümün temelini oluşturmaktadır. IoT, yapay zekâ, büyük veri, blok zinciri gibi teknolojilerin kullanımı, süreçleri daha verimli, şeffaf ve güvenli hale getirmektedir. Sürdürülebilirlik Vurgusu: Tüm sektörlerde çevresel etkiyi azaltma ve sürdürülebilirliği artırma çabaları ön plandadır. Yeşil limanlar, enerji verimliliği, karbon emisyonu azaltma ve yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımı, bu alandaki önemli gelişmelerdir. Lignin gibi yenilenebilir akıllı maddeler, fosil bazlı ürünlerin yerine geçerek çevre dostu alternatifler sunmaktadır. Katılımcılık ve İşbirliği: Akıllı şehirlerin ve limanların başarısı, kamu, özel sektör, üniversiteler ve vatandaşlar arasındaki işbirliğine ve katılımcı yönetim anlayışına dayanmaktadır. Sosyal medya, bu etkileşimi güçlendiren önemli bir araçtır. Türkiye'nin Konumu: Türkiye, akıllı şehir uygulamalarında önemli adımlar atmış olsa da, uygulamaların ülke geneline yayılması, işbirliklerinin artırılması ve özellikle akıllı enerji ve turizm gibi alanlarda potansiyelin tam olarak kullanılması gerekmektedir. Bartın gibi iller, mevcut coğrafi ve lojistik potansiyellerini tam anlamıyla değerlendirmek için altyapı yatırımlarına ve entegre ulaşım sistemlerine ihtiyaç duymaktadır. Genel olarak, gelecekteki gelişmeler, teknolojinin sadece bir araç olarak değil, aynı zamanda toplumun ve çevrenin yararına olacak şekilde entegre edilmesiyle şekillenecektir. ... Devamını Oku