1. Giriş ve Kaynak Bilgisi Bu brifing belgesi, Hasan Yiğit tarafından yayına hazırlanan ve Başlık Yayınları tarafından 2022 yılında yayımlanan "Rapunzel" masalının içeriğini ve arkasındaki bağlamı incelemektedir. Kitap, Grimm Kardeşler Masalları serisinin 3. cildidir ve çocuklar için edebiyat kategorisindedir. Yayıncı sertifika numarası 16680, ISBN numarası 978-625-8228-82-3 ve e-ISBN numarası 978-625-8228-83-0'dır. 2. Yayıncı ve Yazar Bilgisi Başlık Yayınları (Hiperlink Eğitim İletişim Yay. Gı da. San. ve Tic. Ltd. Şti.): Uluslararası bir yayınevi olup, bu kitabın telif haklarına sahiptir. Hasan Yiğit: Denizli-Çivril doğumlu bir Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni. Çocuk edebiyatı alanında üç yüzden fazla kitap yazmış ve eserleri öğrenciler tarafından ilgiyle okunmaktadır. Bu masalı yayına hazırlayan kişidir. 3. Grimm Kardeşler Hakkında Jacob Grimm (1785-1863): Almanya, Hanau doğumlu. Marburg ve Paris'te hukuk eğitimi aldı. Kassel'de kitaplık yöneticiliği, Göttingen'de profesörlük yaptı. Hannover kralı tarafından görevden alındıktan sonra Berlin'e yerleşerek halk edebiyatı çalışmalarına yoğunlaştı. Alman Filolojisinin kurulmasına öncülük etti. Wilhelm Grimm (1786-1859): Kardeşi gibi aynı alanlarda çalışmalara başladı. Ortak Çalışmaları: İki kardeş, 1811 yılında ilk ortak eserleri olan "Eski Alman Saz Ozanları"nı yayımladılar. Bu tarihten itibaren köy köy, kent kent dolaşarak halk edebiyatı ürünlerini derlediler. Yaklaşık elli yıl süren çalışmalarıyla birçok ölümsüz masalı yazıya geçirdiler. "Çocuk ve Ev Masalları": Kardeşlerin ilk masal derlemeleri bu isimle yayımlandıktan sonra hemen tüm dünya dillerine çevrildi ve dünyanın en çok satan eserleri arasına girdi. Tiyatrolara uyarlandı, filmleri çekildi ve günümüzde de ilgiyle okunmaktadır. Çocuk Edebiyatının Temelleri: Grimm Kardeşler gibi yazarların çalışmaları, 19. yüzyılda Çocuk Edebiyatı'nın temellerini attı. Ancak o dönemde "bilimsel ölçütler konmadığı için şiddet içerebiliyor; ekonomik, etnik köken, cinsiyet… vb. açılardan eşitsizlik sergileyebiliyordu." Günümüzde ise masallar bilimsel ölçütlerde süzülerek değerlerini korumaktadır. 4. Önsöz ve Masalın Ana Hatları Önsöz, masalın temel olay örgüsünü özetleyerek okuyucuya bir ön bilgi sunmaktadır: Problem: Uzun süre çocuk sahibi olamayan bir karı-kocanın komşusu kötü kalpli bir cadıdır. Cadıyla Anlaşma: Hamile kalan kadının marul aşermesi üzerine, adam cadının bahçesinden marul çalarken yakalanır. Cadı, hayatları karşılığında doğacak bebeklerini kendisine vermeleri şartını koşar ve çift kabul eder. Rapunzel'in Büyümesi: Cadı, "dünyalar güzeli" bebek Rapunzel'i ormanın derinliklerinde yaptırdığı bir kuleye yerleştirir. Cadı her hafta "Rapunzel, kızım, ben geldim, saçlarını uzat da çıkayım," diyerek kızın uzun, sarı saçlarına tırmanarak kuleye çıkar. Rapunzel, bu yaşam biçiminin tek olduğunu düşünerek cadıyı annesi gibi sever. Dönüm Noktası: Bir prensin Rapunzel'in kulesini görmesiyle olaylar gelişmeye başlar. Önsöz, "Rapunzel gerçekleri öğrenecek mi? Prens, cadıdan kızı kurtarabilecek mi?" sorularıyla masalın merak uyandırıcı yönünü vurgular. 5. Masalın Detaylı Özeti ve Temel Olay Örgüsü Masal, genç bir karı-kocanın evliliği ve çocuk özlemiyle başlar. Çocuk Özlemi ve Aşerme: Beş yıllık evliliklerinin ardından çocuk sahibi olmak isteyen çift, sonunda hamile kalır. Genç kadın hamileliği sırasında şiddetli bir şekilde cadının bahçesindeki marullara aşerir. Marul Çalma ve Cadının Şartı: Kocası, eşinin sağlığından endişe ederek cadının yüksek duvarlı, gizemli bahçesine gizlice girip marul çalar. Cadı, ikinci gelişinde adamı yakalar ve onu ölümle veya sakatlıkla tehdit eder. Adam, karısının aşermesinin neden olduğu durumu açıklayınca cadı, onu bağışlaması için doğacak bebeklerini kendisine vermesini şart koşar. Adam, karısının ve bebeğinin hayatını kurtarmak için bu anlaşmayı kabul eder. Cadı, "Bebeğe sizin bakamayacağınızdan daha iyi bakacağım," der. Rapunzel'in Cadıya Verilmesi: Bebek doğduktan birkaç gün sonra cadı gelir ve "kocanla pazarlık yaptık," diyerek bebeği alır. Annenin yalvarışlarına rağmen "Anlaşmaya uyacaksınız. Değilse bebeği öldürür, sizi de çarpar, kötürüm yaparım," diyerek bebeği kaçırır. Cadı, bebeğe "Rapunzel" adını verir ve "çok iyi bakmış." Rapunzel'in Kulede Yaşamı: Rapunzel on iki yaşına geldiğinde, cadı ormanın derinliklerine, kapısız, tek pencereli (yirmi metre yükseklikte) bir kule inşa ettirir. Cadı, Rapunzel'i bu kuleye kapatır. İlk başta merdivenle çıkarken, Rapunzel'in saçları uzadıkça, cadı kulenin dibine gelip "Benim güzel Rapunzel’im / Anneciğin geldi sana / Güzel sarı saçlarını / Hadi bana uzatsana!" diyerek Rapunzel'in saçlarından tırmanmaya başlar. Rapunzel, cadıyı annesi sanır ve başka bir yaşam biçimi olamayacağına inanır. Prensle Karşılaşma: Bir gün ava çıkan bir prens, Rapunzel'in kuledeki pencereden söylediği şarkıyı duyar ve büyülenir. Cadının Rapunzel'in saçlarından tırmanmasını izler ve kulenin sırrını öğrenir. İki gün sonra cadının söylediği sözleri tekrarlayarak Rapunzel'in saçlarından kuleye tırmanır. Aşk ve Kurtuluş Planı: Başlangıçta korkan Rapunzel, prensin iyi niyetli olduğunu ve cadının kendisini kaçırdığını öğrenince ona güvenir. Prens, ülkenin kralının oğlu olduğunu söyler ve Rapunzel'e evlenme teklif eder. Rapunzel, prensle gelmeyi ve sarayda yaşamayı kabul eder. Kaçış planı olarak prensin ipek ipler getirmesini ve bunlardan bir merdiven örmeyi kararlaştırırlar. Cadının İntikamı: Cadı, prensin ayak izlerini fark ederek ilişkilerini keşfeder. Öfkeyle kuleye tırmanır. Rapunzel'i, "Aptal kız! ... Büyüyünce benden ayrılmak isteyeceğini biliyordum. Korktuğum başıma geldi. Şimdi cezanı çekeceksin," diyerek azarlar. Rapunzel'in saçlarını dibinden keser ve onu bir çöle atar. Prens'in Cezası: Cadı, akşam gelen prensi kulede bekler. Prens saçlara tutunarak içeri girince cadı onu aldatıp pencereden aşağı atar. Prens, sivri taşlara düşerek ağır yaralanır ve kör olur. Cadı, "Senden de, bana ihanet eden kızımdan da kurtuldum! Kendime yeni bir bebek bulmalıyım," diyerek uzaklaşır. Yeniden Birleşme: İki yıl sonra, iyileşen ancak görme yeteneğini kaybeden prens Rapunzel'in adını sayıklayarak çöllerde dolaşır. Rapunzel de çölde bir su kaynağının yanında yaşamaya başlamıştır. Prens'in sesini duyan Rapunzel, onun kör olduğunu fark eder ve ona yardım eder. İki genç birbirlerini tanır ve özlemle sarılırlar. Mutlu Son: Rapunzel prensini saraya götürür. Kırk gün kırk gece süren bir düğünle evlenirler, birbirlerini çok sever ve mutlu olurlar. "Onlar ermiş muradına…" 6. Ana Temalar ve Önemli Fikirler/Gerçekler Kader ve Alın Yazısı: Çiftin çocuk özlemi ve cadıyla yapılan anlaşma, karakterlerin kaderlerini belirleyen kritik bir olaydır. Fedakarlık ve Aşk: Kocanın eşinin aşermesini dindirmek için cadının bahçesine girmesi, sevgi uğruna yapılan fedakarlığı gösterir. Aynı zamanda anne-babaların çocukları için (yanlış da olsa) verdikleri kararların sonuçları işlenir. Esaret ve Özgürlük Arayışı: Rapunzel'in kulede izole bir yaşam sürmesi, dış dünyadan kopukluğunu ve özgürlük özlemini vurgular. Prens, bu esaretten kurtulmanın sembolüdür. Güzelliğin Tehlikesi ve Gücü: Rapunzel'in "dünyalar güzeli" olması ve özellikle uzun sarı saçları, hem esaretinin aracı hem de kurtuluşunun anahtarıdır. İyilik ve Kötülük Çatışması: Cadının kötü kalpliliği ve acımasızlığı (bebeği kaçırması, Rapunzel'i çöle atması, prensi kör etmesi) masalın ana gerilim kaynağıdır. Buna karşılık prensin ve Rapunzel'in iyi niyetleri ve sevgileri vurgulanır. Dış Görünüşün Ötesi: Prens, Rapunzel'in yüzünü görmeden önce sadece sesine aşık olur, bu da iç güzelliğin ve ruhsal uyumun önemini gösterir. Daha sonra görme yeteneğini kaybetse de Rapunzel'i sesinden tanır ve aşkları devam eder. Masalların Değişimi: Grimm Kardeşler'in masallarının başlangıçta şiddet ve eşitsizlik içerebildiği belirtilerek, günümüz çocuk edebiyatında masalların "bilimsel ölçütlerde süzülerek" değerlerini koruduğu ifade edilir. Bu, çocuk edebiyatının evrimine dair önemli bir bilgidir. Sözlü Gelenekten Yazılı Edebiyata: Masalların binlerce yıl öncesinden "sözlü olarak kuşaktan kuşağa anlatılageldiği" ve ilk kez 1700'lerde Avrupa'da derlenmeye başlandığı gerçeği, halk edebiyatının önemini ve Grimm Kardeşler'in bu alandaki rolünü vurgular. 7. Önemli Alıntılar "Biz göbekli marullarız / Yemyeşil yaprak açarız / Doyum olmaz tadımıza / Ağızlara tat saçarız." (Marulların şarkısı, kadının rüyasında) "Rapunzel, kızım, ben geldim, saçlarını uzat da çıkayım." (Cadının kuleye çıkış çağrısı) "Eh, saçların yetmedi ama uzamasını bekleriz. Şimdi beni iyi dinle: Sepette sana bir hafta yetecek kadar yiyecek var. Bir de güzel bir Cadılar Bayramı adlı kitap var. Sana her hafta yiyecek ve içeceklerle birlikte bir de kitap getireceğim. Ben şimdi gideceğim. Sen çok sevdiğin ormanda kuşlarla, çiçeklerle, ağaçlarla hayvanlarla arkadaşlık edeceksin. Odanda suyun, yatağın var. Hadi hoşça kal!" (Cadının Rapunzel'i kuleye bıraktığı an) "Benim güzel Rapunzel’im / Anneciğin geldi sana / Güzel sarı saçlarını / Hadi bana uzatsana!" (Cadının kuleye çıkmak için kullandığı tekerleme) "Yaa, demek bir sevgili edindin ha Rapunzel! Görürsün sen bana karşı gizli iş çevirmeyi!" (Cadının prensin varlığını fark etmesi) "Aptal kız! Ben kimseyle yaşayamam. Neden sana haftada bir geliyorum sanıyorsun? Seni evlat edindim. Ama her gün birlikte olamazdım. O yüzden buraya kapattım. Büyüyünce benden ayrılmak isteyeceğini biliyordum. Korktuğum başıma geldi. Şimdi cezanı çekeceksin." (Cadının Rapunzel'e öfkesi) "Senden de, bana ihanet eden kızımdan da kurtuldum! Kendime yeni bir bebek bulmalıyım," (Cadının prensi kör ettikten sonraki sözleri) Bu brifing belgesi, "Rapunzel" masalının ana hatlarını, karakterlerini, temalarını ve yayınlandığı bağlamı kapsamlı bir şekilde sunmaktadır. ... Devamını Oku