1. Kıbrıs'ın Jeostratejik Önemi ve Havacılıktaki Rolü Kıbrıs adası, Doğu Akdeniz'deki coğrafi konumu nedeniyle tarih boyunca stratejik bir öneme sahip olmuştur. Bu durum, adanın yüzölçümünden ziyade jeostratejik pozisyonundan kaynaklanmaktadır. Kaynak, bu önemi vurgulayarak adayı "Doğu Akdeniz'in bir anahtarı" ve "bir uçak gemisi" olarak nitelendirir. Ana Temalar ve Önemli Gerçekler: Tarih Boyunca Stratejik Konum: Kaynak, Osmanlı İmparatorluğu'nun Kıbrıs'ı fethetme nedenlerinin başında adanın stratejik konumunun geldiğini belirtir. II. Selim'in fetihle hem hac yolunu güvence altına almayı hem de Akdeniz ticaretini denetlemeyi amaçladığı vurgulanır. Birinci Dünya Savaşı'ndaki Rol: Osmanlı Devleti, Birinci Dünya Savaşı sırasında müttefiki Almanya'nın desteğiyle Kıbrıs hava sahasında istihbarat amaçlı keşif faaliyetleri yürütmek zorunda kalmıştır. Dönemin Türk Hava Gücü'nün "emekleme döneminde" olmasına rağmen, Üsteğmen Mithat gibi pilotlar "büyük bir fedakârlık ve istikâr nefisle" görevlerini yerine getirmişlerdir. Raporda, "Kıbrıs adasında tahşidatı askeriyeye [askeri yığınak] dair hiçbir emare müşahade edilmemiştir" gibi gözlemlere yer verilmiştir. İkinci Dünya Savaşı'nda Bir Lojistik Üs: İngiliz idaresi, İkinci Dünya Savaşı sırasında Kıbrıs'ı bir lojistik destek üssü olarak kullanmış, hatta harp sanayiinde ihtiyaç duyulan ipek üretimi için adadaki ipek yetiştiricilerini teşvik etmiştir. Adanın "potansiyel bir tehlike altında" olduğu algısı nedeniyle halkta sürekli bir "hava saldırısına uğrama endişesi" hakim olmuştur. Karartma tatbikatları ve siren denemeleri bu endişenin somut göstergeleridir. 1956 Süveyş Krizi'nde "Uçak Gemisi" İşlevi: Kıbrıs, 1956 Süveyş Bunalımı sırasında "emperyal güçlerin Orta Doğu'daki çıkar savaşında özellikle hava saldırıları açısından önemli bir atlama platformu olmuş, adeta bir uçak gemisi gibi kullanılmıştır." İngiliz ve Fransız hava kuvvetleri, Mısır'daki hedeflere Kıbrıs'tan kalkan bombardıman uçaklarıyla saldırmışlardır. Wilfred P. Deac'ın ifadesiyle, "Kıbrıs’ta uçaklar bir dakika ara ile inip kalkıyordu." 1960 Cumhuriyeti ve İngiliz Üsleri: 1960 Kıbrıs Cumhuriyeti'nin kurulması sürecinde İngiltere, Zürih-Londra Antlaşmaları ile adada üs kurma hakkını yasal zemine oturtmuştur. Bu üsler (Ağrotur ve Dikelya), günümüzde dahi "Orta Doğu çapında bütün askeri ve diplomatik sinyalleri dinleyen" aktif merkezlerdir. İngiltere, Lefkoşa Hava Meydanı'nın "İngiliz askeri uçaklarının sulh ve harpte harekâtı için hava trafiği üzerinde lüzumlu harekât kontrolünün icrası dahil olmak üzere, İngiliz makamlarının gerekli gördüğü herhangi bir nisbette kullanmak" hakkını talep etmiştir. 2. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde Kurumsal Havacılık Faaliyetleri ve Zorluklar Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin havacılık alanındaki kurumsal gelişimi, önemli girişimler ve büyük zorluklarla dolu bir süreçten geçmiştir. Bu süreçte hafıza eksikliği ve belge yetersizliği temel sorunlar olarak öne çıkmaktadır. Ana Temalar ve Önemli Gerçekler: Erken Girişimler (İkinci Dünya Savaşı Dönemi): İkinci Dünya Savaşı sırasında Kıbrıs'ta bir "Türk Hava Kurumu" kurma girişimi olmuştur. Salim Aziz ve Hikmet Afif Mapolar'ın öncülüğünde Halkevi'nde düzenlenen toplantılarla tüzük hazırlanmış ve üye kaydı yapılmıştır. Ancak savaşın gerilimli günlerinde "sabun köpüğü gibi kısa sürede sönmüş ve varlığını sürdürememiştir." Türk Hava Yolları Kıbrıs Acenteliği: Kıbrıs'taki kurumsal havacılık faaliyetlerinden ilki olarak Mehmet Necati Özkan'ın öncülüğünde kurulan "Türk Hava Yolları Kıbrıs Acenteliği" gösterilir. Bu girişim, Kıbrıslı Türklerin anavatanla bağlarını güçlendirme amacı taşımıştır. İlk uçuş 21 Haziran 1949'da gerçekleştirilmiş, ancak acentelik "kimi siyasi nedenlerle 1954 yılında elinden alınmıştır." KKTC Türk Hava Kurumu'nun Kuruluşu ve Gelişimi: Kurucu Cumhurbaşkanı Rauf Raif Denktaş'ın öncülüğünde, 1984 yılında "Kuzey Kıbrıs Türk Hava Kurumu" (KKTHK) kurulmuştur. Kurumun amaçları arasında gençliğe havacılığın önemini belirtmek, amatör pilot, planörcü, model uçakçı ve paraşütçü yetiştirmek yer almıştır. "Kendi uçağını kendin al" kampanyaları düzenlenmiş, uçaklar satın alınmış ve Türk Silahlı Kuvvetleri'nden hibe uçaklar alınmıştır. Başarılar ve Gençlik Eğitimi: KKTHK, paraşütçülük, model uçakçılık ve yelkenkanat gibi alanlarda önemli başarılar elde etmiştir. Türkiye Paraşüt Şampiyonası'nda dereceler kazanılmış, model uçakçılar ulusal ve uluslararası şampiyonalarda madalyalar almıştır. Paraşüt kurslarında 1200'den fazla genç sporcu yetiştirilmiştir. Halkın ilgisini artırmak amacıyla törenlerde atlayış gösterileri düzenlenmiştir. Kurumsal Hafıza Eksikliği ve Bunalım Dönemi: Kitap, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde "kurumsal hafızaların yetersizliğini, hatta olmayışını, bu bağlamda belge yokluğunu" açıkça dile getirir. Özellikle Lefkoşa, Timbou, Ercan ve Geçitkale havalimanlarıyla ilgili bir hafıza eksikliğine dikkat çekilir. KKTHK'nın 2001 yılında Süleyman Kemik döneminde başlayan "kurumsal bunalım" süreci, yolsuzluk iddiaları, personel çıkarılması ve mali sıkıntılarla karakterize edilir. Orhan Ceylan'ın ifadeleriyle, Kemik dönemi kurumu "tam takır, kuru bakır" hale getirmiştir. Kapanış ve Federasyona Dönüşüm: KKTHK, yaşanan sorunlar nedeniyle 2005 yılında tüzüğü iptal edilerek "Hava Sporları Federasyonu"na dönüştürülmüştür. Erdoğan Arpalıklı, bu değişimi "çok yazık olmuş" şeklinde değerlendirerek, "Federasyon’un da fazla bir etkinliği yok" ifadesini kullanmıştır. Eski yöneticiler, kurumun özerk bir yapıya kavuşturulması ve devlet desteğinin artırılması halinde Kıbrıs'ın Akdeniz'de alternatif hava sporlarının merkezi haline gelebileceğine inanmaktadır. 3. Kıbrıslı Havacıların Bireysel Hikayeleri ve Katkıları Kıbrıs Türk toplumunda havacılık sevgisiyle büyüyen ve bu alanda önemli başarılar elde eden birçok birey bulunmaktadır. Kaynak, bu kişilerin yaşam öykülerini ve havacılığa olan tutkularını detaylandırmaktadır. Ana Temalar ve Önemli Gerçekler: Rauf Raif Denktaş'ın Havacılık Hayalleri: Kurucu Cumhurbaşkanı Rauf Raif Denktaş'ın çocukluk yıllarından itibaren "tayyareci" olmayı hayal ettiği ve "Kanatları altında saklayacak vatanı... Ve uçar uçar... Kıbrıs’a gelirdim..." dizeleriyle bu tutkusunu dile getirdiği belirtilir. Türk Hava Kuvvetleri Mensubu Havacılar:Tuğgeneral Cemal Göker (1906-?): Limasol doğumlu olan Göker, Türk Hava Kuvvetleri'nde tuğgeneralliğe kadar yükselmiş ve pilotluk mesleğini "çok sevdiği" belirtilmiştir. 1959'da Diyarbakır'da geçirdiği jet kazasından mucizevi bir şekilde kurtulmasıyla tanınır. Tümgeneral Salih Evren (1922-?): Kıbrıs doğumlu Tümgeneral Salih Evren hakkında kaynakta sınırlı bilgi bulunmaktadır. Hava Pilot Kurmay Albay Mithat Temel (1932-?): Lefkoşa doğumlu Kurmay Albay Mithat Temel hakkında kaynakta sınırlı bilgi bulunmaktadır. İlk Kıbrıslı Türk Havacı Şehit: Gültekin Şengör (1935-1966): Lefkoşa doğumlu Yüzbaşı Gültekin Şengör, havacılık tutkusuyla Harp Okulu ve Hava Harp Okulu'nda eğitim görmüştür. 1963 Kanlı Noel saldırısı sonrası Lefkoşa üzerinde ihtar uçuşunda görev almış, 1964 Erenköy Savaşları'nda da aktif rol oynamıştır. Cengiz Topel ile aynı görevde bulundukları belirtilmiştir. 1966 yılında bir test uçuşu sırasında Bolu Dağları'na çarparak şehit düşmüştür. Şehitlik unvanının KKTC sınırları dışında vefat ettiği gerekçesiyle tartışma konusu olması, kaynakta eleştirel bir dille "açıklanması zor bir konumda kalır" şeklinde yorumlanmıştır. Pilot Albay Sinan Volkan (1929-1988): Baf doğumlu Sinan Volkan, Türk Hava Kuvvetleri'nde parlak bir kariyere sahip olmuş, jet pilotu olarak Amerika ve Avrupa'da eğitimler almıştır. F-86 SABRE Jet ve F-100 Super SABRE uçaklarıyla ses hızını aşmıştır. 1970 yılında İncirlik Hava Üssü komutanı olarak atanmış, ancak Amerikalıların "kendi bildiklerini okumaları" nedeniyle emekliye ayrılmıştır. 1974 Barış Harekâtı sonrası AKRİTAS Planı'nın çeviri çalışmalarında görev almış ve Kıbrıs Türk Hava Yolları'nın kurucuları arasında yer almıştır. Eşi Alkan Volkan, Sinan Volkan'ın "ömrünü havacılığa adamıştı" demiştir. Albay Hüseyin Volkan (1941-?): Sinan Volkan'ın kardeşi olan Hüseyin Volkan da Türk Hava Kuvvetleri'nde hava haritacılığı ve hava istihbaratı uzmanı olarak görev yapmış, Tahran'da Hava Ataşeliği görevinde bulunmuştur. Şiirleriyle de tanınan Hüseyin Volkan, "Çocukluk Özlemi" adlı şiirinde memleketine olan bağlılığını ve özlemini dile getirir. Şehit Pilot Binbaşı Yılmaz Başaran (1948-1981): Gazeteci Şinasi Başaran'ın kardeşi olan Yılmaz Başaran, 1974 Barış Harekâtı'nda pilot olarak görev almış, hatta Zefiros ve Cornaro Otelleri'nin bombalanmasında yer almıştır. Ağabeyinin anlattığına göre Yılmaz, Hava Harp Okulu'na girmek için ailesine meydan okumuş ve babasına "Ben senden bir kuruş istemem, beni devlet okutacak" demiştir. 1981 yılında Alanya semalarında bir uçak kazası sonucu şehit olmuştur. Yarbay Mehmet Konedralı (1934-?): Konedra köyü doğumlu Konedralı, Kanada'da pilotaj eğitimi almış ve Türk Hava Kuvvetleri'nde görev yapmıştır. 1964 Erenköy Savaşları'nda Cengiz Topel'in "dörtlü kol arkadaşlarından birisi" olmuştur. Türk Hava Yolları'nda kaptan pilotluk yapmış ve Kıbrıs Türk Hava Yolları'nın ilk A-310 uçağının getirilmesinde ve pilotların eğitiminde görev almıştır. 82 yaşında hala uçmayı arzuladığını belirten Konedralı, "Uçmayı severseniz, zevkini anlatmaya imkân yoktur" demiştir. Güvenlik Kuvvetleri Mensubu Kıbrıslı Karacı Pilot Akın Ercan (1977-?): Taşkent doğumlu Akın Ercan, Güvenlik Kuvvetleri Komutanlığı bünyesinde kara havacılığı sınıfında eğitim almış ve Karter Havacılık Birliği'nde görev yapmıştır. Pegasus Hava Yolları'nda eğitimine devam eden Ercan, uçma duygusunu "onsuz yapamıyorum" sözleriyle açıklamıştır. Kıbrıslı Sivil Pilot Havacılar: Kaynak, Emre Ünel, Ahmet Akpınar, Mehmet R. Muhtaroğulları, Tamer Azizoğlu, Bekir Kasapoğlu, Koray Yılmaz, Vedat Dedeoğlu, Özkan Özinal, Soner Çabuker, Salih Özgürgün ve Gürdal Mehmetçik gibi sivil pilotların yaşam öykülerini ve havacılığa olan katkılarını detaylandırır. Emre Ünel (1957-?): Lefkoşa doğumlu kaptan pilot Emre Ünel, 21 bin saatlik uçuş tecrübesiyle dünyanın birçok yerine uçmuş ve havacılığı bir tutku olarak tanımlamıştır. KTHY'de Boeing 737 tip şefi ve eğitim sorumlusu olarak görev yapmıştır. Mehmet R. Muhtaroğulları (1955-?): Limasol doğumlu Muhtaroğulları, çocukluk hayali olan uçmayı PPL ve CPL lisansları alarak gerçekleştirmiştir. KTHK'da pilot ve Genel Müdür Yardımcısı olarak görev yapmış, daha sonra Hava Sporları Federasyonu Genel Müdürü olmuştur. Şu anda Girne Amerikan Üniversitesi Havacılık Yüksekokulu'nun müdürüdür. "Havada özgürce uçmayı kim istemez, kim kuşları kıskanmaz?" diyerek tutkusunu ifade eder. Tamer Azizoğlu (1962-?): Limasol doğumlu Azizoğlu, çocukluk hayali olan pilotluğu KTHK'nın desteğiyle gerçekleştirmiş, Ticari Pilot Lisansı almıştır. KTHY'de ikinci pilot ve öğretmen olarak görev yapmış, daha sonra Pegasus Hava Yolları'nda kaptan pilot olarak uçmaya devam etmiştir. "Benim için uçmak, tek kelime ile HAYAT demektir" sözleriyle mesleğe olan bağlılığını vurgular. Bekir Kasapoğlu (1972-?): Limasol doğumlu Kasapoğlu, Onur Air ve KTHY gibi şirketlerde görev almış, ABD'de FAA Aircraft Dispatcher ve FAA Commercial Pilot lisansları almıştır. Şu anda Pegasus Hava Yolları'nda kaptan pilot olarak görev yapmaktadır ve "uçuşlardan fırsat buldukça, kendi teknesi ile profesyonel av metodları uyguluyor ve avlanmak suretiyle denizin maviliklerinde stres atıyor." Koray Yılmaz (1980-?): Lefkoşa doğumlu Yılmaz, İngiltere'de Uçak Mühendisliği okumuş ve Rolls-Royce firmasında aerodinamik ve uçak motoru test mühendisi olarak çalışmıştır. KTHY'nin yerli pilot yetiştirme projesi kapsamında Lufthansa'da pilotaj eğitimi almış ve şu anda Pegasus Hava Yolları'nda görev yapmaktadır. Eğitim sürecinde Rum toplumunun siyasi tepkileriyle karşılaşmıştır. Vedat Dedeoğlu (?-?): Lefkoşa doğumlu Dedeoğlu, çocukluktan beri pilot olma hayaliyle yaşamış, Ercan Havalimanı'nda uçakları izleyerek büyümüştür. Kıbrıs Türk Hava Kurumu'nun paraşüt kurslarına katılmış ve Anadolu Üniversitesi Sivil Havacılık Okulu'nda pilotaj eğitimi almıştır. KTHY'de ikinci pilot ve kaptan pilot olarak görev yapmıştır. "Uluslararası arenaya kapısını açan, hepimizin gururu Kıbrıs Türk Hava Yolları’nda Boeing 737’de 2’nci. pilot olarak kariyerime başlamış oldum" sözleriyle KTHY'nin önemini vurgulamıştır. Özkan Özinal (1989-?): Girne doğumlu Özinal, İngiltere'de işletme okuduktan sonra "Ayjet Uçuş Okulu"nda pilotaj eğitimi almış ve Atlasjet ile Türk Hava Yolları'nda görev yapmıştır. Uçmanın kendisi için "tutku olmasının yanında, heyecan ve yaşam kaynağı" olduğunu belirtir. Soner Çabuker (?-?): KTHY pilotlarından Çabuker, KTHY'nin kapanmasının ardından THY'ye geçmiştir. KTHY'nin "yeterince profesyonel bir anlayışla çalıştırılmadığını" ve "sivil havacılıkta zaafiyete yer yoktur" diyerek şirketin kapanmasına neden olan sorunları eleştirmiştir. Salih Özgürgün (1989-?): Lefkoşa doğumlu Özgürgün, sanal havacılıkla başlayan tutkusunu AYJET Uçuş Okulu'nda pilotluk eğitimi alarak gerçeğe dönüştürmüş ve Atlas Global Havayolları'nda görev yapmaktadır. Gürdal Mehmetçik (1964-?): Lefkoşa doğumlu Mehmetçik, çocukluğundan beri pilot olmayı hayal etmiş, Ankara Üniversitesi'nde eğitim alırken Türk Hava Kurumu'nun paraşüt kurslarına katılmıştır. İstanbul'da pilotluk lisansı almıştır. Kendi özel uçağını alıp Kuzey Kıbrıs'a getirmiş ve Havacılık Birliği kurarak ülkesine katkı sağlamayı hedeflemiştir. "Uçmayı severseniz, zevkini anlatmaya imkân yoktur" diyen Mehmetçik, çok sayıda farklı tipte uçakla uçmuştur. Özkan Arpalıklı (Büyükoğlu) (1949-2012): Arpalık köyü doğumlu Arpalıklı, Kıbrıs Türk Hava Kurumu'nda Yönetim Kurulu üyeliği yapmış ve Balon Pilotu sertifikası almıştır. Türkiye'de balon pilotu ve öğretmeni olarak çalışırken, 2012 yılında Kars/Sarıkamış'ta bir test uçuşu sırasında kaza geçirerek hayatını kaybetmiştir. 4. Kıbrıs Havalimanları ve Gelişimleri Kıbrıs'taki havalimanları, adanın stratejik öneminin ve siyasi tarihinin somut göstergeleri olarak öne çıkmaktadır. Ana Temalar ve Önemli Gerçekler: Lefkoşa Uluslararası Havaalanı (Nicosia International Airport):Geçmişteki Önemi: Kaptan Emre Ünel'in dramatize ettiği gibi, 1968'de açıldığında "Doğu Akdeniz'in incisi" olarak tanımlanmıştır. 1930'lardan 1974'e kadar adanın başlıca havalimanı ve Kraliyet Hava Kuvvetleri İstasyonu (RAF) olarak hizmet vermiştir. İkinci Dünya Savaşı sırasında Müttefikler tarafından kullanılmıştır. 1974 Sonrası Durumu: Türkiye'nin 1974'teki müdahalesi sonrası ağır bombardımana uğramış ve ticari faaliyetleri sona ermiştir. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafından "Birleşmiş Milletler Koruma Bölgesi (UNPA)" ilan edilerek tampon bölgenin bir parçası haline gelmiştir. Günümüzde Birleşmiş Milletler Barış Gücü'nün (UNFICYP) ana karargâhı ve toplumlararası barış görüşmelerinin yapıldığı bir bölge olarak kullanılmaktadır. "Havaalanı kayıp düşlerin valsidir" ifadesiyle mevcut atıl durumu vurgulanır. Yeniden Açılma Tartışmaları: Yeniden açılması yönünde planlar olsa da, Dr. Michael Paraskos'un önerdiği gibi "Serbest Endüstri Bölgesi'ne dönüştürülmesi" gibi farklı çözüm arayışları da bulunmaktadır. Ercan Havaalanı:Kökenleri: Başlangıçta İkinci Dünya Savaşı sırasında inşa edilen ve "Kraliyet Hava Gücü Tymbou (Timbou) Havaalanı" olarak bilinen bir İngiliz Kraliyet Hava Gücü üssüydü. Mısır'daki birliklere takviye sağlayan bir ulaşım üssü olarak kullanılmıştır. Stratejik Önemi: Kipriakos gazetesinin 1943 tarihli haberinde adanın "stratejik konumu"na vurgu yapılarak, bu havaalanının Anadolu ve Akdeniz limanlarını bombalama kapasitesine sahip olacağı belirtilmiştir. Bu durum, adanın "uçak gemisi" benzetmesini doğrulamaktadır. 1974 Sonrası Gelişimi: Lefkoşa Havaalanı'nın kapanmasını takiben 2004'te Kuzey Kıbrıs'ta Uluslararası Ercan Havaalanı (ECN) olarak yeniden açılmıştır. 5. Küresel İstihbarat Bağlantıları ve ECHELON Sistemi Kıbrıs'taki İngiliz üsleri, sadece askeri değil, aynı zamanda küresel istihbarat ağlarının da önemli bir parçasıdır. Ana Temalar ve Önemli Gerçekler: UKUSA Antlaşması ve ECHELON Sistemi: 1948 yılında İngiltere, Amerika, Avustralya, Kanada ve Yeni Zelanda arasında imzalanan UKUSA Antlaşması ile kurulan ECHELON sistemi, "telefon, fax, telsiz, internet, e- mail vs. gibi tüm iletişim araçlarını dünya çapında dinleme ve kaydetme kapasitesine sahip çok gelişmiş bir sistemdir." ABD'nin Ulusal Güvenlik Ajansı (NSA) bu sistemin yürütülmesini sağlamaktadır. Kıbrıs'ın ECHELON İçindeki Rolü: Kıbrıs'taki Ayios Nikolaos üssü, ECHELON sisteminin vazgeçilmez dört merkezinden biri olarak belirtilir. Trodos dağındaki gözetleme cihazlarının "Orta Doğu, Kafkasya ve Orta Asya’da hava dalgalarını taramakta" olduğu ve "istihbarat toplamada önemli bir yeri" olduğuna işaret eder. Kaynak, Kıbrıs'ın iyonosfer tabakası ve ABD casus uydularının yörüngeleri açısından bu kriterlere uyan tek yer olduğunu vurgular. Sanayi Casusluğu ve Uluslararası Gerilimler: ECHELON sisteminin "sanayi casusluğunda kullanıldığı" ve ABD firmalarının rakiplerinin ticari sırlarını çaldığı iddiaları Avrupa Birliği ülkeleri arasında rahatsızlık yaratmıştır. Avrupa Parlamentosu'nun 2001 tarihli raporu, NSA'nın Fransız Thomson CSF ve Airbus firmaları aleyhine elde ettiği bilgileri Amerikalı rakiplere aktardığı vakalarını örnek gösterir. Bu durum, "Avrupa Topluluğu Yasası’nı ihlâl suçu" olarak nitelendirilmiştir. Güncel Dinleme Skandalları: Edward Snowden'ın sızdırdığı belgeler, NSA'nın "5 milyar cep telefonu kayıtlarını topladığını" ve "bireylerin hareketlerini takip edip, birbirleriyle olan bağlantılarının haritalarını da çıkarabildiğini" ortaya koymuştur. Bu durum, ABD ile Almanya gibi müttefikler arasında bile büyük diplomatik gerilimlere yol açmıştır. Kaynak, Türkiye'deki dinleme olaylarının da Kıbrıs'taki İngiliz üsleri ve ECHELON sistemi tarafından kayıt altına alınabileceği ihtimaline dikkat çeker. Enerji Kaynakları ve Makro Hedefler: Kıbrıs adası çevresindeki enerji kaynakları (60 trilyon metreküp civarında doğalgaz tahmini) ve münhasır ekonomik alanlar, bölgedeki küresel aktörlerin "iştahını kabartan konulardır." ... Devamını Oku