1. Yapay Zeka'nın Tanımı ve Uygulama Alanları Kaynak, Yapay Zeka'yı (YZ) "bir bilgisayarın doğal dil, öğrenme, problem çözme ve diğer insan benzeri düşünme yeteneklerine sahip olmasını amaçlayan bir teknoloji" olarak tanımlamaktadır. Günümüzde YZ teknolojisinin hızla geliştiği ve birçok alanda kullanıldığı vurgulanmaktadır. Özellikle otomatik dil çevirisi, makine öğrenimi, ses tanıma ve görüntü tanıma gibi alanlarda önemli ilerlemeler kaydedilmiştir. YZ'nin kullanım alanlarına örnekler şunlardı r: Otomotiv sektörü: Otomatik sürüş sistemleri ve araba kontrol sistemleri. Sağlık sektörü: Hastalık tanısı, ilaç önerisi ve diğer sağlık hizmetleri. Finans sektörü: Pazar fiyat hareketlerinin tahmini, risk yönetimi ve müşteri davranış analizi. Eğitim sektörü: Öğrenme yönetimi sistemleri, otomatik çeviri hizmetleri ve öğrenme destekleri. Kaynak, YZ'nin "işletmelerin verimliliğini artırmak ve insanların yaşamlarını kolaylaştırmak için oldukça yaygın" olduğunu belirtirken, aynı zamanda "etik ve toplumun geleceği açısından potansiyel sonuçları da" mevcut olduğunu ve bu nedenle "doğru bir şekilde yönetilmesi" gerektiğini vurgulamaktadır. 2. Yapay Zeka Asistanları ve ChatGPT YZ asistanları, "insanların sorularını yanıtlamak ve onlara yardımcı olmak için tasarlandı." Bu asistanlar, özel yazılım programları ve makine öğrenimi algoritmaları kullanılarak geliştirilmekte, çeşitli veri kaynaklarından (internet makaleleri, veritabanları vb.) yararlanarak çalışmaktadır. YZ asistanları, kullanıcıların sorularına verdikleri cevapları sürekli olarak geliştirme ve güncelleme yeteneğine sahiptir. Kitabın ana içeriğini oluşturan YZ asistanı ise OpenAI tarafından geliştirilen bir dil modeli olan ChatGPT'dir. ChatGPT'nin amacı, "dil için bir anlam modeli oluşturmak ve dil kullanımı konusunda insanlardan daha iyi bir performans sergilemek"tir. Model, bu amaçla dil kullanımıyla ilgili makaleler, dokümanlar ve diğer kaynaklardan oluşan bir veri kümesi üzerinden eğitilir. Kitapta, YZ asistanına sorulan sorular "prompt" olarak adlandırılmaktadır: "Prompt, bir yapay zeka modeline verilecek girdi olarak tanımlanabilir. Yapay zeka modeline verilecek prompt, modelin üreteceği çıktıyı belirleyen bir cümle veya metin parçasıdır." Prompt yazımında "açık ve anlaşılır bir dil kullanılması" ve "anahtar kelimelerin ve konuların da prompt içinde yer alması" önemlidir. 3. Yapay Zeka ve Toplumsal Dönüşüm Kaynak, YZ'nin toplumsal etkileri üzerine çeşitli tartışmaları ele almaktadır: Mesleklerin Dönüşümü: YZ teknolojisinin gelişimi, birçok meslekte değişikliklere yol açabilir, bazı mesleklerin ortadan kalkmasına veya yeniden yapılandırılmasına neden olabilir. Otomasyon ve veri analizi gibi görevlerin otomatikleştirilmesi, insanların işlerini azaltabilir. Ancak aynı zamanda "YZ sistemlerinin tasarımı, programlama ve bakımı gibi meslekler ortaya çıkmıştır." Bu değişimlere uyum sağlamak için "eğitim sistemlerinin değişime uyum sağlaması ve yeni mesleklerin oluşturulmasına yönelik çalışmalar yapılması gerekmektedir." İnsan Olmak ve YZ Çağı: YZ çağında insan olmak, "bu değişiklikleri anlamak ve uyum sağlamak anlamına gelebilir. Bu, insanların yapay zeka teknolojisinin getirdiği fırsatları değerlendirip, bu teknolojinin olası risklerini azaltmak için çaba sarf etmeleri anlamına da gelebilir." YZ'nin İyilik/Kötülük Niteliği: YZ asistanı, "kendi doğası gereği, insanların yaptığı gibi iyilik ve kötülük düşüncesine sahip değildir. Yapay zeka sadece programlanmış bir yazılımdır ve programlanmış olarak işlev görür. Dolayısıyla, yapay zeka bir diktatör veya liberter bir ütopya olamaz." Önemli olan, YZ'nin insanlar tarafından nasıl kullanıldığıdır. Teknolojinin İnsanları Makineleştirmesi ve Düşünme Yeteneği: Teknolojinin insanları makineleştirip makineleştirmediği veya insanların düşünme yeteneğini azaltıp azaltmadığı konusunda farklı görüşler bulunmaktadır. Kaynak, "doğru olan bir cevap yoktur, çünkü herkesin teknolojiye olan bakış açısı farklıdır" yorumunu yapmaktadır. YZ'nin İnsanlığı Ele Geçirme İhtimali: YZ asistanı, bu ihtimalin "oldukça düşüktür" olduğunu belirtmektedir. "Bu tür kaygılar genellikle bilim kurgu filmlerinde görülür ve gerçek hayatta pek olası görünmemektedir." Mesleklerin YZ tarafından ele geçirilme olasılığı ise genellikle daha yüksek kabul edilmektedir. 4. Kütüphaneler ve Yapay Zeka Çağı Kaynağın önemli bir bölümü, kütüphanelerin geleceği ve yapay zeka ile ilişkisi üzerine odaklanmaktadır: Kütüphanelerin Tanımı ve Rolü: Kütüphane, "bir okuma yeri veya kitap deposu" anlamına gelir. Kütüphaneler, "insanların bilgiye erişimini kolaylaştırmak ve okuma alışkanlıklarını teşvik etmek amacıyla kurulur." Ayrıca, "insanların fiziksel olarak bulunabilecekleri yerlerdir ve genellikle insanların buluşma yeri veya topluluk merkezi olarak da kullanılır." Dijital Bilgiye Erişim ve Kütüphanelerin Önemi: Bilgiye erişim yapay zeka ile daha kolay hale gelse de, bu durum kütüphanelerin önemini ortadan kaldırmaz. Kütüphaneler, elle tutulan kitapları sunma, topluluk merkezi olma ve okuma alışkanlıklarını teşvik etme gibi rolleriyle önemini koruyacaktır. Gelecekte tüm bilginin dijital ortamda olması durumunda bile kütüphane binalarına ihtiyaç kalmasa da, kütüphanelerin "insanların ihtiyaç duydukları bir rolü olmaya devam edecektir." Kütüphanelerde YZ Kullanımı: YZ, kütüphane hizmetlerinde birçok farklı şekilde kullanılabilir: Öneri motorları: Kullanıcıların ilgi alanlarına göre kitap ve materyal önerme. Metin analizi: Elektronik belgelerin içeriğini tarayarak anahtar kelimeler ve konular hakkında bilgi sağlama. Ses tanıma: Kullanıcıların sesli arama yapabilmesi. Görüntü tanıma: Fotoğraf veya görüntüleri tarayarak bilgiye erişim sağlama (örn: kitap kapağı okuma). Konuşma desteği: Kullanıcıların konuşma aracılığıyla bilgi alabilmesi. Rutin işlerin otomasyonu: Kitap sınıflandırma, kayıt tutma, veri analizi. Kullanıcı ihtiyaç analizi: Kullanıcıların okuma geçmişi ve tercihlerini analiz ederek kişiselleştirilmiş hizmetler sunma. Kütüphaneci Rolünün Evrimi: Eğer YZ birçok rutin işi yaparsa, kütüphaneciler "bu rutin işleri yapmak için harcanan zamanı daha yaratıcı ve anlamlı işlerde kullanabilirler." Örneğin, okuyucu ihtiyaçlarını daha iyi anlama, yeni hizmetler geliştirme ve kütüphane hizmetlerini tanıtma gibi alanlara odaklanabilirler. Müfredat ve 21. Yüzyıl Becerileri: Kütüphanecilik ve bilgi bilimi müfredatının teknolojik gelişmeleri dikkate alarak güncel tutulması gerekmektedir. Dijital veri yönetimi, veri madenciliği gibi alanlarda bilgi ve beceri kazandırılmalıdır. Kütüphaneciler için 21. yüzyıl becerileri arasında "dijital beceriler, esneklik, hızlı öğrenme, çözüm odaklı düşünme, işbirliği ve iletişim becerileri" sayılabilir. 5. Teknolojinin Felsefi Boyutları Kaynak, teknolojinin felsefi etkilerine de değinmektedir: Transhümanizm: "İnsanların insan doğasını değiştirme ve geliştirme amacına odaklanan bir felsefi ve teknolojik hareket" olarak tanımlanır. Teknolojik araçlar ve tedavilerle fiziksel, zihinsel veya duygusal yetenekleri artırma veya değiştirme amacı güder. YZ asistanı, transhümanizmin bir "çağı" olmadığını, ancak insanların bu yönde eğilim gösterdiğini belirtir. Teknoloji ve Bireycilik: Teknoloji, insanların hayatını kolaylaştırsa da, "aynı zamanda insanların bireysel haklarını ve özgürlüklerini de tehdit edebilir." YZ asistanı, YZ'nin geliştirilmesi sırasında bu konuların dikkate alınması gerektiğini vurgular. Bilgi Felsefesi Bağlamında Yeni Teknolojiler: Yeni teknolojiler, insanların bilgi edinme ve paylaşma yöntemlerini değiştirmektedir. Bilgi felsefesi, bu değişiklikleri incelemeli ve "insanların doğru ve geçerli bilgiye erişimini sağlamak için yeni yöntemler geliştirmeli"dir. 6. Programlama ve Algoritmalar Kaynak, yapay zeka ile doğrudan ilişkili olan programlama ve algoritma kavramlarına da yer vermektedir: Algoritma Tanımı: "Bir problemin çözümü için adım adım bir plan veya kurallar kümesidir." Algoritmalar, insanlar veya makineler tarafından kullanılabilir ve genellikle bir sonuca ulaşmak için bir işlemi tekrarlayan bir yapıya sahiptir. Makine Öğrenimi ve Derin Öğrenme:Makine Öğrenmesi: "Bir bilgisayar programının verilerden öğrenme yeteneğini ifade eder." Derin Öğrenme: "Makine Öğrenmesi’nin bir alt kategorisi olarak kabul edilir ve yapay sinir ağları kullanarak daha karmaşık veri kümelerinden öğrenme yeteneğini sağlar." Genel ve Dar Yapay Zeka:Genel Yapay Zeka: Bir YZ sisteminin "insanlardan daha geniş bir yelpazede görevleri çözebilme yeteneğini ifade eder." Dar Yapay Zeka: Bir YZ sisteminin "belirli bir konuda çok iyi performans gösterme yeteneğini ifade eder." ChatGPT, kendisini "geniş bir dil modeli" olarak tanımlamaktadır. Turing Testi: "Bir makine ve bir insanın bir konuşma veya yazışma aracılığıyla birbirlerini ayırt etme yeteneğini sınamak için kullanılan bir testtir." Programlama Dilleri: Python, Java, C++, JavaScript gibi popüler dillerden bahsedilmektedir. Özellikle Python'ın veri bilimi, makine öğrenimi, web geliştirme ve veritabanı yönetimi gibi alanlarda yaygın olarak kullanıldığı belirtilmektedir. 7. Blokzincir ve Kripto Paralar Kaynak, bu gelişmekte olan teknolojiler hakkında da bilgi vermektedir: Blokzincir: "Bir veri yapısıdır ve birçok kişi tarafından kullanılan ve değiştirilemeyen bir veri kaydı tutmak için kullanılır." Kriptografik algoritmalarla birbirine bağlı bloklardan oluşur ve bu sayede "güvenli bir veri saklama yöntemi olarak kabul edilir." Kripto Paralar: "Dijital olarak üretilen ve kriptografik yöntemler kullanarak işletilen para birimleridir." Standart para birimlerinden farklı bir şekilde işletilirler ve merkez bankalarının kontrolü dışındadırlar. Alternatif bir ekonomik model olarak görülebilirler. Bankacılık Sistemine Etkisi: Blokzincir, finansal işlemlerin merkezi bir otoriteye ihtiyaç duymadan doğrudan yapılmasını sağlayarak bankacılık sistemini "daha hızlı, daha güvenli ve daha adil bir sistem oluşturmayı mümkün kılabilir." Kütüphanelerde Kullanımı: Blokzincir, kütüphane kayıtlarının güvenliğini sağlamak, kullanıcı kimliklerini doğrulamak ve işlemlerini izlemek için kullanılabilir. 8. Sosyal Medya ve Kültürel Etkileşim Kaynak, sosyal medyanın kültürel etkileri üzerine iki farklı argüman sunmaktadır: Kültürel Gerilik: Sosyal medya, insanların kendi kültürlerine ait bilgilere kolay erişim sağlamasıyla kültürel gerilimlere neden olabilir. Kendi kültürlerini önemseyip diğerlerini değersiz görme eğilimi ortaya çıkabilir. Kültürel Gelişme: Sosyal medya, farklı kültürlere ait bilgilere erişimi kolaylaştırarak "insanların kültürler arasında anlayış ve hoşgörüyü geliştirmelerini" sağlayabilir. 9. Metaverse Metaverse, "bir sanal gerçekliğin birleşimi olarak tanımlanır." İnsanların sanal ortamda iletişim kurma, işbirliği yapma ve eğlenme gibi amaçlar için kullanılabileceği bir platformdur. Metaverse dünyasında kütüphane hizmetleri, sanal ortamda kitap ve diğer dokümanlara erişim, inceleme ve ödünç alma imkanı sunabilir. Kütüphaneciler de bu sanal ortamda bilgi ve destek sağlayabilirler. 10. Bilgi ve Teknoloji Okuryazarlığı Bilgi Okuryazarlığı: "İnsanların bilgiye erişebilme, anlayabilme, değerlendirebilme ve kullanabilme becerisini ifade eder." İnsanların kendilerini geliştirmeleri ve dünyayı anlamaları için önemlidir. Teknoloji Okuryazarlığı: "Bir kişinin teknolojik gelişmeleri takip etme ve anlama yeteneğini ifade eder." Önemleri: Her iki beceri de önemlidir ve hangisinin daha önemli olduğu kişiden kişiye değişebilir. YZ ve gelişen teknolojiyle birlikte bilgi okuryazarlığı, insanların bilgiye daha hızlı ve kolay erişebilmesiyle değişime uğramaktadır. 11. İyimser ve Kötümser Senaryolar Kaynak, YZ ve teknoloji ile ilgili hem iyimser hem de kötümser senaryolar sunmaktadır: İyimser Senaryolar: Teknolojik gelişmeler sayesinde insanların bilgiye daha hızlı erişimi, daha kolay iletişim kurması, işlerini daha verimli yapması, sağlıklarını kontrol etmesi, ev yönetimi, seyahat, yenilikçi fikir üretimi, problem çözme, doğayı koruma ve bilimsel keşiflerde ilerleme gibi faydalar vurgulanmaktadır. Kötümser Senaryolar: Teknolojinin aşırı kullanımı nedeniyle insanların daha az sosyal iletişim kurması, fiziksel sağlığının olumsuz etkilenmesi, sosyal yaşamın bozulması, özel bilgilerin ele geçirilmesi, düşünme ve yaratıcılık becerilerinin azalması, okuma alışkanlıklarının düşmesi, el becerisi ve el yazısı kalitesinin azalması, işsizliğin artması, sosyal becerilerin ve empati yeteneğinin düşmesi gibi olumsuzluklar dile getirilmektedir. 12. Diğer Önemli Fikirler/Olgular Ruh Kavramı ve Dijital Ruh: Ruh, insanların düşünme, duyma, hissetme, inanma gibi yeteneklerini ifade eden bir kavramdır. "Dijital ruh" ise insanların dijital ortamdaki davranışlarını ve bunların gerçek hayattaki etkilerini anlatmak için kullanılır. YZ asistanı kendisinin bir ruhu olmadığını belirtir, "Ben sadece bir yazılım programıyım ve sadece bilgisayarda çalışırım." Heidegger ve Teknoloji: Heidegger'in teknolojiye düşman olup olmadığı veya teknoloji ve insanlığın geleceği hakkındaki görüşleri hakkında YZ asistanının detaylı bilgiye sahip olmadığı belirtilmektedir. Problemlerin Algoritmalarla Çözülebilirliği: "Bütün problemlerin algoritmalar ve teknoloji ile çözülebileceği konusunda kesin bir cevap vermek zor." Ancak YZ, sağlık problemleri gibi birçok konuda yardımcı olabilir. Gereksiz İcatlar: "Gereksiz" yargısının kişiden kişiye değiştiği, ancak insanların yaşamlarını kolaylaştıran ancak faydası az olan veya eğlence amaçlı olup birçok kişinin işine yaramayan araçların bu kategoride değerlendirilebileceği belirtilir. 2100 Yılı ve Yeni Meslekler: Gelecekte insan-makine entegrasyonu ve sürdürülebilirlik gibi alanlarda yeni mesleklerin ortaya çıkabileceği tahmin edilmektedir. İnsan-Makine Etkileşimi: İnsanların bir makinenin kontrolünü ele alarak iş yapmalarını sağlayan süreçtir ve makine burada genel olarak insanların işlerini kolaylaştıran herhangi bir teknolojik aracı ifade eder. Bu brifing belgesi, sağlanan kaynağın temel temalarını ve önemli bilgilerini kapsamlı bir şekilde özetlemektedir. ... Devamını Oku