1. Genel Yayın Bilgileri ve Yazara Dair Kitap Adı: TİLKİ İLE LEYLEK (Ezop Masalları 3) Yayına Hazırlayan: Hasan Yiğit Yayıncı: Başlık Yayınları (Hiperlink Eğitim İletişim Yay. Gıda. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin tescilli markasıdır.) İlk Baskı: İstanbul, 2022 ISBN: 978-625-8228-24-3 Yazar (Yayına Hazırlayan) Hasan Yiğit Hakkında: Denizli-Çivril doğumlu bir Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenidir. Çocuk Edebiyatı alanında üç yüzü aşkın kitap yazmıştır. 2. Ezop Hakkında Temel Bilgiler Kökeni: "Ezop (Aiso pos), birçok İlk Çağ bilim ya da sanat insanı gibi bir Anadolu insanıdır." Doğum yerinin günümüzdeki Sivrihisar olduğu sanılmaktadır. Yaşam Dönemi: Milattan Önce Sekizinci-Yedinci yüzyıllar arasında (MÖ. 620-560) yaşadığı tahmin edilmektedir. Hayat Hikayesi: Gençliğinde Frigya askeri olarak bir savaşa katılmış, esir düşmüş ve Yunanistan'da İadmon adlı birine köle olarak satılmıştır. İadmon, Ezop'un okuryazar ve bilgili olduğunu fark edince onu çocuklarının öğretmeni yapmıştır. Çocuklara masallar anlatmayı sevmiş ve bu masallar zamanla yayılmıştır. Kölelikten Kurtuluşu: Çocuklarını iyi yetiştirdiği için efendisi İadmon tarafından özgür bırakılmıştır. Masal Türünün Gelişimi (Fabl): "Ezop’un anlattığı masallarda olaylar kısa tutuluyor, sonunda dinleyene bir ders, bir öğüt veriliyordu. Masal kahramanları insanlardan çok, hayvanlardan ve bitkilerden oluşuyordu. Böylece, kahramanları bitkilerden ve hayvanlardan oluşan, konusu kısa tutulan, sonunda bir ders, bir öğüt veren masal türü ortaya çıktı. Bu masal türüne fabl adı verildi." Ölümü: Atina'da Peisistratos adlı zorba bir yöneticiye karşı çıktığı için tutuklanmış ve bir uçurumdan atılarak öldürülmüştür. Masallarının Yayılması ve Etkisi:Ezop'un sağlığında yayılmaya başlayan masalları, Hristiyanlığın yayıldığı bölgelerde kiliseler aracılığıyla geniş bir alana yayılmıştır. Kiliseler, dini öğretilerini tanıtmak ve yaymak için Ezop masallarını kullanmıştır. Ezop'un ölümünden sonra fabl türündeki masallarına benzer başka masallar da Ezop masalı olarak kabul edilmiştir. "Ortaçağ’ın bitmesinden sonra Fransız masalcısı La Fontaine de Ezop masallarından yararlanmış, onun masallarının yayılmasına katkıda bulunmuştur." "Kiliselerin çok kullandığı Ezop masalları, ilk kez Yunanlı bir papaz olan Planudes tarafından derlenmiş, bir kitap olarak düzenlenmiş, Ezop’un Hayatı adıyla yayınlanmıştır." Ezop'tan günümüze masallarının yanı sıra heykeller, büstler ve Velasquez ile Goya gibi ünlü ressamlar tarafından yapılan tablolar da kalmıştır. 3. Masalların Ana Temaları ve Dersleri Kitapta üç masal bulunmaktadır: Tilki ile Leylek, İnsanla Tilki, Zararsız Tanrı, Zararlı Tanrı. 3.1. Tilki ile Leylek Ana Tema: Kurnazlık, aldatma, akıl ve karşılıklı intikam. Önemli Fikirler/Olaylar:Tilki, leyleği yeme niyetiyle ona dostça yaklaşır, tatlı diller döker ve onu inine yemeğe davet eder. Tilki, leyleği dar ve karanlık inine sokmaya çalışır. Leylek, tehlikeyi sezip içeri girmez ve tilkinin hazırladığı, sığ tabakta sunulan "bulaşık suyuna benzeyen" yemeği uzun gagasıyla içemez. Bu durum, tilkinin gerçek niyetini ortaya çıkarır. Leylek yavrularına tilkinin kötü niyetini anlatır ve yavrular tilkinin kendilerini yuvadan atmaları yönündeki yalanına inanmazlar. Leylek, tilkiye ders vermek amacıyla onu yemeğe davet eder ve ağzı dar bir testiye çorba koyarak tilkinin yemesini engeller. Tilki, leyleğin kendisini kandıramayacağını anlayıp uzaklaşır. Ders/Öğüt: "Ezop Dede, insanların akıllarını kullanarak sorunlarını çözmesini, buluşlar yapmasını öneriyor." Masal, kurnazlığa kurnazlıkla karşılık vermeyi ve kötü niyetli kişilerin kendi tuzaklarına düşebileceğini gösterir. İlk izlenimlerin yanıltıcı olabileceği ve dikkatli olmak gerektiği vurgulanır. 3.2. İnsanla Tilki Ana Tema: İntikam, kin, hırs ve yapılan kötülüğün bedelini ödeme ("Etme, bulma dünyası"). Önemli Fikirler/Olaylar:Bir çiftçi, kümesteki tavuklarını çalan tilkiden intikam almak ister. Karısına, "Bu yemeğin hatırına o tilkiyi bulup cezasını vereceğim" der. Çiftçi, tilkiyi yakalamak için yaşlı bir horozu yem olarak kullanır ve çalılıkların arasında bekler. Ancak tilki, çiftçinin kokusunu ve horozun doğal olmayan davranışlarını fark ederek tuzağı anlar. Kurnaz tilki, çiftçi çalılıklar arasında yer değiştirirken çıkardığı sesten onun yerini belirler ve çiftçiye bir oyun oynamaya karar verir. Çiftçi onu beklerken, tilki köye gider ve kümesten bir tavuk daha çalar. Öfkelenen çiftçi, tilki kapanları kurar ve tilki sağ ön bacağından kapana yakalanır. Çiftçi, tilkinin kuyruğuna bez sarar, yağ döker ve köylülerin itirazlarına rağmen onu yakarak serbest bırakır. "Bir canlıyı yakmak insana yakışmaz," "Öldüreceksen bile acı çektirmeden öldürmelisin," "İnsanca bir davranış değil senin yaptığın…" gibi itirazlar çiftçiye ulaşmaz. Kuyruğu yanan ve bacağı incinmiş tilki, can havliyle kaçarken çiftçinin buğday tarlasına girer. Yanan kuyruğu buğdayları tutuşturur ve tilki yangının içinde kalır, can verir. Kendi intikam ateşi, çiftçinin tarlasını da yakar. Ders/Öğüt: "Eee, ne demiş atalar? Bu dünya, 'Etme, bulma dünyası!' demişler." Masal, aşırı intikam arzusunun ve zalimliğin beklenmedik ve daha büyük zararlara yol açabileceğini, yapılan kötülüğün mutlaka bir karşılığı olacağını vurgular. 3.3. Zararsız Tanrı, Zararlı Tanrı Ana Tema: Memnuniyetsizlik, şikayetçilik, beklentiler ve seçimlerin sonuçları. Önemli Fikirler/Olaylar:Göl kıyısındaki geveze kurbağalar, kendilerine bir tanrı atanmadığı için Zeus'a şikayette bulunurlar. "Bizim de bir tanrımız olsun," derler. Zeus, onların bu isteğine gülümser ve onlara bir "tanrı" göndereceğini söyler. Kurbağaların beklentisi canlı bir tanrıyken, Zeus onlara bir tahta parçası fırlatır. Büyük bir gürültüyle suya düşen tahta, kurbağaları başta korkutur. Ancak zamanla tahtanın hareket etmediğini, konuşmadığını görünce ondan sıkılırlar ve "Bu ne biçim tanrı? Ne konuşuyor, ne de kıpırdıyor! Böyle tanrı olamaz," diyerek Zeus'tan "canlı bir tanrı" isterler. Zeus, kurbağaların şikayetlerine kızar ancak onlara "canlı bir tanrı" göndereceğini söyler ve ekler: "Ama unutmayın, canlı bir tanrının bir bedeli olur. Size bedel ödetmeye kalktığında buna katlanmaya hazır mısınız?" Kurbağalar "Hazırız!" diye bağırırlar. Zeus, göle bir su yılanı fırlatır. Su yılanı, her gece bir veya iki kurbağayı yemeye başlar. Kurbağalar, Zeus'un "bedel" derken bunu kastettiğini anlarlar. Ders/Öğüt: Masal, mevcut durumdan memnuniyetsizliğin ve sürekli daha fazlasını istemenin kötü sonuçlara yol açabileceğini gösterir. Zararsız görünen bir durumdan şikayetçi olup, daha iyisini ararken daha kötü bir duruma düşülebileceği vurgulanır. Bazen "zararsız" olanla yetinmek, "zararlı" bir alternatiften daha iyi olabilir. Bu masallar, okuyuculara (özellikle çocuklara) kurnazlık, intikam, şikayetçilik gibi insan davranışlarının sonuçları hakkında ahlaki dersler vermektedir. ... Devamını Oku