1. Giriş ve Çalışmanın Temel Amacı Bu çalışma, Kamu Diplomasisi kavramının siyaset bilimi ve uluslararası ilişkiler disiplinindeki artan önemini ele almaktadır. Özellikle yeni kamu diplomasisi yaklaşımının, devlet ve devlet dışı aktörlerin birlikte hareket ettiği disiplinlerarası bir çalışma alanı olması vurgulanmaktadır. Çalışmanın temel amacı, Türkiye için bürokratik yapılanmanın ve devlet dışı aktörlerin birlikte hareket ettiği, siyaset üstü devlet politikalarının oluşturulması temelinde bir KAMU DİPLOMASİSİ modelinin nasıl yapılandırılacağı sorusuna yanıt aramaktır. Türkiye'nin Kafkaslardan Balkanlara, Orta Asya'dan Ortadoğu'ya uzanan geniş etki alanı, gelişen ekonomisi, savunma sanayisi ve kültürel bağları, ortak dil ve tarihsel paylaşımları kullanarak ülkelerle bağ kurma potansiyeli üzerinde durulmuştur. Vurgu, "sadece ekonomik ve siyasi değil, kültürel ve tarihi etkileşimi de kapsayan zenginlik, Türkiye’nin, diğer ülkelere vesayet kompleksi olmadan, Türkiye için bütünsel bir model önerisini kapsamaktadır." Bu bağların güçlendirilmesinin, Türkiye'nin "büyüklenmeden dostluk ve kardeşlik, adil ve şefkatli eli, dünyada barış çabaları ile uluslararası zeminde farkını ortaya koyduğu" belirtilmiştir. Kamu diplomasisi, klasik diplomasinin yanı sıra sivil toplum, spor, sanat gibi geniş bir alanı kapsamakta ve ülkelerin kurumsal itibarının ön plana çıkmasını gerektiren, daha planlı ve bütünlüklü bir çalışma olarak tanımlanmaktadır. 2. Kamu Diplomasisi ve Tarihsel Gelişimi Çalışma, uluslararası sistemde ülkelerin ilişkilerinin, devletin dış politika yapımında ülke rejimleri, iletişim yaklaşımları, güçleri ve krizler karşısındaki tepkileri ile diplomasi araçlarını nasıl kullandıklarıyla doğrudan ilişkili olduğunu belirtmektedir. Devlet faaliyetlerinin meşruiyetinin, öncelikle devlet politikalarının kamuoyunda ve dünya devletleri nezdinde kabulünü gerektirdiği vurgulanmıştır. Diplomasinin Evrimi: Ad-Hoc Diplomasi: En eski diplomasi biçimi olup, belirli bir sorunu çözmek veya diplomatik ivme kazanmak amacıyla geçici olarak görevlendirilen elçiler aracılığıyla gerçekleşmiştir. Çok Taraflı Diplomasi: Modern anlamda ilk örneğinin 1648 Westphalia Kongresi ile ortaya çıktığı belirtilmiştir. Sanayinin ve teknolojinin gelişimi, çok taraflı diplomatik kurumların oluşumu bu türün gelişimine katkı sağlamıştır. Modern Diplomasi: 15. yüzyılda Kuzey İtalya şehir devletlerinde başlayan kalıcı elçi değişimiyle ortaya çıkmış, 16. yüzyılda Batı ve Kuzey Avrupa'ya yayılmıştır. "Devletlerin birbirlerine karşı güvensiz ve istikrarsız ilişkilerinin bulunduğu anarşi düzeni içinde olduğu ve devletlerin savaş tehdidi yüksek anarşi sistemi içinde bulunmaktadır." Bu dönemde diplomasi, devletin çıkarlarını maksimize etme üzerine kurulmuştur. Gizli Diplomasi: 17. ve 19. yüzyıllarda yaygın olarak kullanılmış, kapalı kapılar ardında yürütülen görüşmeleri içermiştir. Açık Diplomasi (Yeni Diplomasi): I. Dünya Savaşı'nın sonunda ABD Başkanı Wilson tarafından gizli diplomasiye tepki olarak ortaya atılmıştır. Demokratikleşmenin yayılması ve teknolojinin gelişmesiyle diplomatik görüşmelerin kamuoyuna daha açık hale gelmesi zorunlu hale gelmiştir. Zorlayıcı Diplomasi: 19. yüzyılda ortaya çıkmış ve 20. yüzyılda krizlerde sıkça kullanılmıştır. "Rakibin yaptığı bir eylemi durdurmasını veya geri adım atmasını hedefleyen bir “zorlama stratejisi”dir." Askeri ve siyasi baskıyı stratejik olarak kullanmaya dayanır. Kamu Diplomasisi: Küreselleşme ve bilgi iletişim teknolojilerinin gelişimiyle devletlerin sadece bürokratlar aracılığıyla değil, iletişim stratejileri geliştirerek kendilerini yabancı halklara doğrudan tanıtma ihtiyacından doğmuştur. "Devletlerin ve devletleri yöneten liderlerin uluslararası arenada nasıl algılandıkları, bu algıların yönetilmesi için ülke markasının oluşturulması gerekliliği yeni kamu diplomasi yaklaşımlarıyla oluşmuştur." 3. Kamu Diplomasisinin Bileşenleri ve Araçları Kamu diplomasisinin, kültürel değerlerin ülkelerin sınırlarını aşarak diğer ülkeleri etkileme özelliği bulunmaktadır. Joseph Nye'ın "Yumuşak Güç" kavramıyla ifade ettiği gibi, kültürel araçlar dış politika oluşturmada etkili olabilmektedir. "Yumuşak güç üreten kaynaklar, büyük ölçüde bir örgütün veya ülkenin kültüründe ifade ettiği değerlerden, kendi iç uygulamaları ve politikalarıyla belirlediği örneklerden ve başkalarıyla ilişkilerini ele alınma biçiminden kaynaklanmaktadır." (Nye, 2004). Yeni Kamu Diplomasisinin (YKD) Beş Temel Kategorisi: Dinleme: Uluslararası ortamdan veri toplama, analiz etme ve diplomasi davranışlarını belirlemede önemlidir. Yabancı kamuoyu hakkındaki bilgilerin toplanması ve değerlendirilmesi, politika değişikliklerinin şekillenmesini sağlar. Savunuculuk: Bir aktörün belirli politikasını, fikrini veya genel çıkarlarını yabancı bir kamuoyunda aktif olarak tanıtmak için uluslararası iletişim faaliyeti yürütmesidir. Sivil toplum kuruluşları, internet kanalları gibi birçok aracı kapsar. Kültür Diplomasisi: Aktörün kültürel kaynaklarını ve başarılarını yurtdışına aktararak veya kültürel transferi kolaylaştırarak uluslararası ortamı yönetme eylemidir. Hollywood filmleri, edebiyat, spor, dil ve eğitim faaliyetleri gibi kültürel araçlar kullanılır. Değişim: Vatandaşlarını yurt dışına göndermek ve diğer ülke vatandaşlarını kabul etmek yoluyla uluslararası ortamı yönetmektir. Öğrenci değişim programları ve STK'lar bu amaçla kullanılır. Uluslararası Yayıncılık: Radyo, televizyon ve internet teknolojilerini kullanarak yabancı halklarla etkileşim kurma girişimidir. Dijital medyanın bu alandaki gücü vurgulanmaktadır. NATO'nun 2030 Vizyonunda Kamu Diplomasisi: NATO, stratejik iletişimi bir savunma aracı olarak görmekte ve kamu diplomasisinin caydırıcı ve etkili kullanımına vurgu yapmaktadır. Dezenformasyonla mücadele, dijitalleşmeye yatırım yapma ve paydaşlarla işbirliğini geliştirme, NATO'nun gelecekteki stratejik iletişim hedefleri arasında yer almaktadır. 4. Siyasal İletişim, Algı ve İmaj Yönetimi Siyasal İletişim: Belirli siyasal amaçlara ulaşmak için siyasi aktörler, kurumlar ve medya tarafından kullanılan her türlü iletişim şeklidir. Hedef kitleyi etkileme, ikna etme ve kamuoyu oluşturmayı amaçlar. Sosyal medya platformları ve internet forumları gibi interaktif mecralar, siyasal iletişimin yeni araçları haline gelmiştir. Kamuoyu: Bireylerin veya toplumun belirli konulara ilişkin düşünce, davranış ve kabul ediş biçimleridir. Medyanın ve siyasi aktörlerin kamuoyu oluşturmada etkin rol oynadığı belirtilmektedir. Algı Yönetimi: "Duygularını, güdülerini ve nesnel muhakemelerini etkilemek için yabancı izleyicilere ve ayrıca resmi tahminleri etkilemek için her seviyedeki istihbarat sistemlerine ve liderlere seçilen bilgileri ve göstergeleri iletme ve/veya reddetme eylemleri, sonuçta yabancı davranışlara ve resmi yaratıcının amaçlarına uygun eylemler." (ABD Savunma Bakanlığı Sözlüğü, 2009). Başarılı bir algı yönetimi için hedef kitlenin SWOT analizi yapılmalı, propaganda, ikna ve medya çalışmalarıyla istenen algı oluşturulmalıdır. İkna: İnsanları belirli bir amaca yönlendirmek için kullanılan bir araçtır. Bilinçli niyet, davranış değiştirme ve mesaj naklinden oluşur. Mesajların yayılmasında kültür ve toplumsal sosyoloji önemli rol oynar. İmaj Yönetimi: Bir ülkenin veya liderin uluslararası arenadaki saygınlığını, itibarını ve sempatiye dayalı genel izlenimini oluşturma ve sürdürme çabasıdır. Doğru iletişim stratejileri ve teknikleri kullanılarak olumlu bir ulusal imaj inşa edilmelidir. 5. Demokrasi Düzeyleri ve Ülke Karşılaştırmaları Çalışma, ülkelerin demokratikleşme düzeylerini değerlendirmek için The Economist Intelligence Unit Democracy Index, Freedom House Index ve Soft Power Index gibi endekslerin verilerini kullanmaktadır. Endeks Verilerine Göre Ülke Durumları: ABD: Kusurlu demokrasi olarak tanımlanmış, düşüş istikrarı göstermektedir. Almanya: Tam demokrasi olup, istikrarlı bir seyir izlemektedir. İngiltere: Tam demokrasi olup, Brexit ve pandemi sonrası düşüş yaşamıştır. Türkiye: Hibrit rejim olarak tanımlanmış, basın özgürlüğü, hukuksal süreçler ve gösteri hakları gibi alanlarda düşük puanlara sahiptir. Rusya: Otokratik rejim olarak tanımlanmış, seçimler, ifade özgürlüğü ve muhalefetin susturulması gibi alanlarda düşük puanlara sahiptir. Rusya'nın Ukrayna savaşıyla birlikte Soft Power Index'te kategori dışına çıkarılması, devlet dışı aktörlerin kamu diplomasisi üzerindeki etkisini göstermektedir. Ukrayna-Rusya Savaşı Örneği Üzerinden Güvenlik Algısı ve İletişim Stratejileri: Savaş döneminde incelenen ülkelerin (ABD, İngiltere, Almanya, Rusya, Türkiye, Ukrayna) yetkililerinin demeçleri, basın açıklamaları ve sosyal medya paylaşımları analiz edilmiştir. Ortak Güvenlik Kaygısı: Tüm rejim tiplerindeki ülkelerin kriz dönemlerinde "güvenlik kaygıları ile hareket ettikleri" görülmüştür. "Güvenlik" kelimesi 103 kez, "tehdit" 55, "çatışma" 58, "sınır güvenliği" 30, "ulusal güvenlik" 10, "askeri operasyon" 34, "savaş ve çatışma" 196 kez kullanılmıştır. Rusya: Putin'in konuşmaları, Batı'nın ve NATO'nun sınırlarında genişlemesiyle oluşan güvenlik tehditini vurgulayarak kamuoyunu kendi saflarında toplamayı amaçlamıştır. İletişim dilinde tutarlılık gözlemlenmiş, ancak eylemlerle tutarsızlıklar güvenilirliği sorgulatmıştır. Ukrayna: Zelensky ve ekibi, savaşın başında itibaren uluslararası kamuoyuna "demokrasi ve güvenlik" vurgusuyla seslerini duyurma çabası içindedir. Sivil toplum örgütleri ve dış temsilcilikler de bu çabalara destek vermiştir. Türkiye: "Yurtta sulh, cihanda sulh" politikasıyla hareket etmiş, denge siyaseti ve arabuluculuk çabalarıyla dikkat çekmiştir. "Türkiye'nin diplomatik liderliği ve insani müdahalesi" İngiltere Başbakanı tarafından memnuniyetle karşılanmıştır. Almanya da Türkiye'nin diplomasi çalışmalarını desteklemiştir. ABD ve Batılı Ülkeler: Güvenlik tehditini "uluslararası düzen ve demokrasinin tehdidi" bağlamında algıya yönelik kamuoyu iletişimi yürütmektedir. ABD ve NATO, bu krizi "demokrasi ile otokrasinin savaşı" olarak konumlandırmıştır. 6. Bilgi Yayılım Hızı ve Medya Kullanımı Bilgi iletişim teknolojilerinin gelişimiyle birlikte haberlere ve olaylara ulaşma hızı artmış, çift yönlü (interaktif) iletişim yaygınlaşmıştır. Sosyal medya platformları, haber siteleri ve mesaj uygulamaları bilgi yayılımında önemli rol oynamaktadır. Haber Kaynakları: Almanya'da haberlerin %45'i internetten alınırken, Türkiye ve İngiltere'de %28, ABD'de ise %29'dur. Haber siteleri en çok tercih edilen internet tabanlı haber kaynağıdır. Sosyal Medya ve Mesaj Platformları: Almanya, Türkiye, İngiltere ve ABD'de haber içeriklerine erişimde Facebook ilk sıradadır. Rusya'nın global sosyal medya mecralarını kısıtlaması, yerel platformların kullanımını artırmıştır. Dezenformasyon Tehlikesi: Bilgi yayılım hızı, dezenformasyonun da hızlı yayılmasına olanak tanımaktadır. Bot hesaplar aracılığıyla yanlış bilginin yayılması, bu alanda mücadele gerekliliğini ortaya koymuştur. 7. Sonuç ve Öneriler (Türkiye İçin Kamu Diplomasisi ve Stratejik İletişim Modeli) Çalışma, demokratik ülkelerin kamu diplomasisi etkinliğinin daha güçlü olduğunu ortaya koymuştur. Türkiye'nin de demokratik değerler konusundaki zayıf alanlarını güçlendirmesi, kamu diplomasisi etkinliğini artıracak önemli bir unsur olarak değerlendirilmiştir. Türkiye İçin Temel Tespitler ve Fırsatlar: Siyasi Yarılma: İç politikadaki derin siyasi yarılmaların ve sert siyasi dilin dış politikaya yansıdığı, bunun kamu diplomasisi stratejisini zedeleyebileceği belirtilmiştir. Tek ses olarak hareket etmenin önemi vurgulanmıştır. İletişim Teknolojileri: Gelişen iletişim teknolojileri, Türkiye'nin uluslararası düzeyde bilgiye ulaşımını ve yayılımını kolaylaştırmaktadır. Televizyon, internet ve sosyal medya kanalları etkin kullanılmalıdır. Kültürel Diplomasi: Filmler, diziler, eğitim değişim programları ve burslar, ülke imajını yükseltmede önemli araçlardır. Türk kültürünü yansıtan içeriklerin desteklenmesi, uluslararası film festivallerine katılım teşvik edilmelidir. Akademik Katkı: Akademisyenlerin uluslararası konferanslara katılımı ve bilimsel yayınlarının artırılması teşvik edilmelidir. İş İnsanları: İş insanlarının ve firmaların teknolojik yatırımlar ve markalaşma yoluyla ülke imajına katkı sağlamaları önemlidir. Bayraktar firmasının İHA ve SİHA'ları buna örnek gösterilmiştir. Jeopolitik Konum: Türkiye'nin jeopolitik konumu, bölgesel ve küresel krizlere açık olmasını beraberinde getirmektedir. Bu durum, proaktif ve esnek bir kamu diplomasisi stratejisi gerektirmektedir. Türkiye'nin Kamu Diplomasisi ve Stratejik İletişim Modeli İçin Öneriler: 7.1. Modelin Yapısı: Model, kamu diplomasisi araçları ve NATO'nun belirttiği beş temel kategori üzerinden yapılandırılmıştır. 7.1.1. Risk Yönetimi ve Araştırma: Riskli bölgelerin ve ülkelerin belirlenmesi ve risk nedenlerinin objektif olarak analiz edilmesi. Tarihsel kriz alanları ve konjonktürel değişimden kaynaklanan kriz alanlarının ayrıştırılması. Küresel ısınma, düzensiz göç, su krizi gibi öngörülebilir krizlere yönelik orta vadeli planlama ve araştırma grupları oluşturulması. 7.1.2. Kriz Dönemi Kamu Diplomasisi ve İletişim Stratejisi: Devlet Aktörleri: Kurucu Değerler: Türkiye'nin kurucu değerleri göz önüne alınarak devletin kamu diplomasisi politikası düzenlenmeli ve sürekliliği sağlanmalıdır. "Vatandaşlara devletin kendilerini ayrım yapmaksızın dinlediği, anladığı ve sorunların çözümünde, yasaların uygulanmasında ayrım gözetilmediğine inanmalarının sağlanması." Şeffaflık ve Hesap Verebilirlik: Uluslararası konularda şeffaf ve hesap verebilir bir iletişim stratejisi tasarlanmalıdır. Dış Temsilcilikler: Ticari ve kültürel ataşelikler, kamu diplomasisi unsurlarına destek olacak şekilde yapılandırılmalıdır. Ortak Dil: Türkiye'nin haklı tüm davalarının savunulmasında iktidar ve muhalefet partileri ile tüm milletvekillerinin mutabakat sağlayarak tek dil olarak hareket etmesi sağlanmalıdır. Kültürel Miras: Kültür ve Turizm Bakanlığı ile işbirliği içinde kültürel mirasın tanıtımı ve Türk kültürünün nüfuz alanlarının genişletilmesi için kongreler, sempozyumlar düzenlenmelidir. Turizm tanıtım filmlerinde modern Türk yaşam tarzı ve farklı etnik grupların uyumu vurgulanmalıdır. Ulusal Çıkarlar: Dışişleri Bakanlığı, kamu diplomasisi çalışmalarını ulusal çıkarlar ve ulusal güvenlik politikaları bağlamında yürütmeli, hükümet değil devlet politikası olarak hareket etmelidir. Lider İmajı: Ülkelerin itibar ve algısı ile devlet başkanlarının uluslararası sistemdeki algısı doğrudan ilişkili olduğundan, liderlerin devlet politikaları doğrultusunda duruş sergilemesi önemlidir. Devlet Dışı Aktörler: Sorumluluk Bilinci: STK'lar, iş insanları, sporcular, sanatçılar, akademisyenler, öğretmenler ve Türk firmalarının temsilcileri gibi devlet dışı aktörlerin, kamu diplomasisi stratejisini zedeleyebilecek söylem ve davranışlardan kaçınmaları hatırlatılmalıdır. Bölgesel Etkinlik: Bu aktörler, Türkiye'nin bölgesel barış ve istikrara verdiği önemi etkin bir şekilde vurgulayarak, ticari, kültürel, spor diplomasisinin unsurlarını kullanarak etki alanı yaratmalıdır. Eğitim ve Kültürel Entegrasyon: Uluslararası irtibatı olan tüm alanlardaki temsilcilere (sporcular, sanatçılar, akademisyenler) ülkenin imaj politikası anlatılmalıdır. Yabancı öğrencilere Türk kültürünü tanıtacak programlar ve burslar düzenlenmelidir. 7.1.3. Stratejik İletişim Modeli: Model, imaj yönetimi ve algı yönetimi olarak ikiye ayrılmıştır. Algı Yönetimi: Medya Politikaları: Medya politikaları belirlenirken söylem stratejisi ve söylem oluşturma temel alınmalıdır. Enformasyona dayalı, medya kullanımı, kültür-sanat ve eğitim alt başlıkları belirlenmelidir. Gündem Belirleme: Kriz dönemlerinde ülkenin nasıl algılandığını gösteren verilerle gündem belirlenmelidir. Uzlaşmacı, güçlü ve bölgesel hakimiyetini ortaya koyan söylemler medya kanalları kullanılarak yayılmalıdır. Demokratik Değerler: Ülkenin demokratik hak ve özgürlüklere yaklaşımlarının, ülke ve lider imajını etkilediği vurgulanmalı, İletişim Başkanlığı'nın demokratik değerleri geliştiren yapısı öne çıkarılmalıdır. Dezenformasyonla Mücadele: Ülkenin demokratik değerleri üzerine yapılan dezenformasyon çalışmalarını engellemek için demokratik kurumların hassasiyetle çalışması sağlanmalı ve bu çalışmalar iletişim kanalları aracılığıyla etkin bir söylem planı ile duyurulmalıdır. Sürekli Araştırma: Türkiye'nin diğer ülkelerde nasıl algılandığı düzenli olarak araştırılmalı ve stratejik plan bu doğrultuda güncellenmelidir. İmaj Tasarımı: Medya ve Söylem Birliği: Konvansiyonel medya ve sosyal medya iletişimi tek ses olarak yapılandırılmalıdır. Dış basına verilen demeçlerde ülkenin çıkarları her kesim tarafından ön planda tutulmalıdır. Kültür ve Sanat: Dizi ve sinema filmlerinin senaryo içerikleri, modern ve demokratik Türk insanının yaşam tarzını yansıtmaya, farklı etnik grupların uzlaşma ve beraberlik içinde yaşabildiğini göstermeye odaklanmalıdır. Teknolojik Tanıtım: Tarihi ve turistik alanlarda yapılacak canlandırmalar, geçmiş uygarlıkların dijital simülasyonları gibi teknolojik uygulamalar kullanılmalıdır. Eğitim ve Burslar: Öğrenci ve eğitimci değişim programları ile Türkiye'ye gelen yabancı ülke vatandaşlarına ülkenin değerleri tanıtılmalı, burs ve fonlar artırılmalıdır. Ülke Markası: Güvenilirlik konsepti ile Türk markalarının rakip pazarlarda rekabet gücünün yükseltilmesi sağlanmalıdır. 7.2. Model Uygulama Adımları (Kısa ve Orta Vadeli): Kısa Vadede: Etkin lobicilik faaliyetleri oluşturulması. Türkiye'nin tanıtım ve reklamları ile çekim gücünün artırılması. Kültürel faaliyetlerde (sponsorluk, fuarlar, spor organizasyonları, kültür turları) stratejik düzenlemeler yapılması. Orta Vadede: Medya ve yayın kuruluşları ile işbirliği yapılarak ülke etki ve imaj çalışmaları yürütülmesi (devlet ve devlet dışı aktörlerin katılımıyla). Popüler sanatçıların konserleri ve uluslararası film festivallerine katılım için sponsorluklar sağlanması. Türkiye'de uluslararası etkinliklerin düzenli olarak yapılması. STK'lar aracılığıyla uluslararası toplumda etki oluşturacak projelere destek sağlanması. Spor organizasyonları sponsorluklarının alınması (özel sektör teşvikiyle). Sürdürülebilirlik için global çapta ürün üretilmesi, pazarlanması ve teknoloji markalarının olumlu etki yaratmasının sağlanması. Eğitim değişim programlarında yabancı öğrenciler ve misafir öğretmenler için Türk kültürünün tanıtılması ve entegrasyon stratejilerinin oluşturulması. Sonuç olarak, Türkiye'nin kamu diplomasisi stratejisinin siyaset üstü bir yaklaşımla belirlenmesi, iktidar ve muhalefetin uluslararası düzeyde ortak söylem dili kullanması, iletişim kanallarının etkin ve stratejik bir şekilde kullanılması, dezenformasyonla mücadele edilmesi ve ülkenin demokratik değerlerinin vurgulanması gerekmektedir. ... Devamını Oku