1. Giriş Bu bilgilendirme belgesi, Hasan Yiğit tarafından yayına hazırlanan ve Başlık Yayınları tarafından 2022'de basılan "Keloğlan İle Şifalı Su" adlı çocuk edebiyatı eserini incelemektedir. Belge, kitabın temel mesajlarını, Keloğlan'ın karakter özelliklerini, masal türünün önemini ve çocuk edebiyatındaki rolünü, özellikle şiddetsizlik ve toplumsal fayda konularına odaklanarak değerlendirmektedir. 2. Keloğlan Karakteri ve Özellikleri Keloğlan, Türk halk masallarının merkezi figürlerinden biri dir ve bu eserde de onun ayırt edici özellikleri vurgulanmaktadır: Akıl Yoluyla Sorun Çözme: Keloğlan'ın en belirgin özelliği, sorunlarını "şiddet kullanmadan, öldürmeden, yaralamadan, aşağılamadan, ötekileştirmeden" çözmesidir. Kaynak, onun "sorun çözerken, insanların en büyük değeri olan aklı kullandığını" belirtir. Yoksul ve Dirençli: Keloğlan, masallarında "tartışmasız karşımıza yoksul bir delikanlı olarak çıkar." Buna rağmen "bütün güçlüklere devlet gücüyle, silah gücüyle, kaba güçle değil, aklıyla karşı durur. Yılmaz. Boyun eğmez. Haksızlıkların üstüne yürür." Yardımseverlik ve İnsan Sevgisi: Yaşlı adama şifalı suyu bulmasında yardım etmesi, onun "özünde yardımseverlik" olduğunu ve "insanları sevdiğini" gösterir. Kendi çıkarlarını bir yana bırakıp başkalarının yardımına koşar. Çalışkanlık ve Hedef Belirleme: Köyde "ne uzar ne kısalırım" diyerek başkente gitme ve "hem okuyup hem çalışarak" mimar olma hedefi, onun azimli ve ileriyi düşünen yapısını ortaya koyar. 3. Masallar ve Çocuk Edebiyatı Kaynak, masal türünün tanımını ve çocuk edebiyatındaki kritik rolünü detaylandırır: Masalın Tanımı ve Amacı: Masal sözcüğü Arapça "mesel"den gelir ve "öğüt verici, öğretici, eğitici sözler" anlamına gelir. Masallar, "gerçeğe bağlı kalmadan, olağanüstü olaylarla süslenmiş anlatım türüdür." Olağanüstülüğün Önemi: Olağanüstü olaylar, özellikle "çocuklarda düş gücünü geliştirir." "Düşlerle, düşsel olaylarla bezenmiş, insanlığın ortaya koyduğu en güzel edebiyat türü masaldır." Masal Türleri:Halk Masalları: "Binlerce yıl öncesinde ortaya çıkmış, sözlü edebiyat dönemi ürünleridir. İlk söyleyeni belli değildir. Dilden dile anlatılarak... kuşaktan kuşağa anlatılarak günümüze gelmiştir." Keloğlan, Türk Edebiyatı'nda bu türün en bilinen kahramanıdır. Edebi Masallar: Andersen, Grimm Kardeşler, La Fontaine, Perrault gibi yazarların yazıya döktüğü masallardır. Ezop Masalları da Batı Anadolu, Ege Adaları ve Eski Yunan masallarından derlenmiştir. Türk Edebiyatı'nda ise Eflatun Cem Güney ve Naki Tezel önemli derleyicilerdir. Çocuk Edebiyatının Gelişimi ve Rolü: Çocuk edebiyatı, ayrı bir bilimsel dal olarak gelişmiş ve çocuklara sunulan sanat ürünleri için "koruyucu bir kalkan oluşturulmuş, bir süzgeç konmuştur." Temel amacı, "çocuklara doğrunun, güzelin, yaratıcılığın, çalışmanın, paylaşmanın en güzel değerler olduğunu; şiddetin, bencilliğin, aldatmanın yanlışlığını vurgular." 4. Şiddetsizlik ve Sevgi Mesajı Kitap, özellikle şiddetin tanımı ve şiddetsizlik eğitimin önemine vurgu yapar: Şiddetin Tanımı ve Kapsamı: Şiddet sadece "vurmak, kırmak" değildir. "Bir kaş çatış, bir parmak sallamak, kınamak, azarlamak, dışlamakla başlar şiddet. Vurmaya, kırmaya, öldürmeye dek gider." Masalların Şiddeti Azaltmadaki Rolü: "Binlerce yıldır uygulanan şiddetin bir hastalık olarak algılanıp tümüyle ortadan kaldırılması gereken çağımızda, masallara çok büyük görevler düşmektedir." Sevgi ve Paylaşma: "Çocuk Edebiyatı'nın en önemli ürünlerini oluşturan masalların başlıca görevi çocuklara sevmeyi öğretmek, şiddetten arındırmak olmalıdır." Kaynak, "Dandini dandini dastana" ninnisi örneğiyle, danaların kovulması yerine sevilmesi gerektiği fikrini ortaya koyar ve "ekmeği, sütü, sevgiyi bölüşerek çoğaltan masallarla büyüsün çocuklarımız" mesajını verir. 5. "Keloğlan İle Şifalı Su" Masalının Ana Temaları Masalın özeti ve içeriği, çeşitli temaları barındırır: Umut ve İyileşme: Yaşlı adamın "ölümsüzlük suyu" arayışı, umudun insan hayatındaki yerini gösterir. Keloğlan da bu umuda inanmasa bile yardımseverliği sayesinde yaşlı adama destek olur. Yaşlı adamın ifadesiyle, "Umutlarından vazgeçme. Ama bana yardım et." Adalet ve Eşitlik (Şifalı Su Örneği): Şifalı suyun bulunmasıyla birlikte, yaşlı adamın en büyük endişesi, suyun "birilerinin suya sahip olursa parayla satmaları" ve "parası olmayanların satın alamaması"dır. Bu durumun "büyük haksızlık" olacağını vurgular ve "bu suda herkesin hakkı var. Herkes şifa bulsun. Bu yüzden suyun parayla satılmasına engel olunmalı" der. Bu, kaynak metinde defalarca yinelenen kritik bir mesajdır. Keloğlan'ın Toplumsal Rolü: Keloğlan, şifalı suyu bulduktan sonra, yaşlı adamın önerisiyle suyu başkente taşıyıp "geçimini sağlayacak kadar az bir para alacak ve suyu hastalara dağıtacak" bir görev üstlenir. Bu, onun kişisel hedeflerinin ötesinde toplumsal bir sorumluluk almasını simgeler. Devlete Güven ve İş Birliği: Sultanın kızının iyileşmesi ve ardından karakol, hastane kurularak şifalı suyun tüm halka ücretsiz sunulması kararı, devlet mekanizmasının (Sultan ve kızı) toplumsal refah için sorumluluk almasını ve Keloğlan ile iş birliği yapmasını gösterir. Aşk ve Mutluluk: Masalın sonunda Keloğlan ile Sultanın kızının evlenmesi, Keloğlan'ın başlangıçtaki düşündeki başarısının ve mutluluğunun gerçekleştiğini sembolize eder. Yaşlı adamın onların evlenmesine önayak olması da hikayeye sıcak bir dokunuş katar. 6. Önemli İfadeler ve Alıntılar "Keloğlan, biraz savruk, biraz kavruk, biraz tembelce bir masal kahramanı. Ama sorunlarını şiddet kullanmadan, öldürmeden, yaralamadan, aşağılamadan, ötekileştirmeden çözen biri." "Keloğlan’ın ayırt edici özelliği, akıl yoluyla sorun çözmesidir." "Masal sözcüğü Arapça mesel sözcüğünden gelir. Mesel, öğüt verici, öğretici, eğitici sözler anlamına gelir." "Halk Masalları, binlerce yıl öncesinde ortaya çıkmış, sözlü edebiyat dönemi ürünleridir... Türk Edebiyatı’nda Halk Masalları deyince ilk akla gelen masal kahramanı Keloğlan’dır." "Keloğlan, masallarında tartışmasız karşımıza yoksul bir delikanlı olarak çıkar. Bütün güçlüklere devlet gücüyle, silah gücüyle, kaba güçle değil, aklıy-la karşı durur. Yılmaz. Boyun eğmez. Haksızlıkların üstüne yürür." "Türk Edebiyatı’nı inceledikçe, ben halkımızın masallarında ve hikâyelerinde, fıkralarında, ‘baskıya karşı direnme eğilimi gördüm… Masalın, mizah hikâyelerinden daha çok düşündürdüğünü anladım,’ diyor Aziz Nesin." "Şiddet, yalnızca vurmak, kırmak değildir. Bir kaş çatış, bir parmak sallamak, kınamak, azarlamak, dışlamakla başlar şiddet." "Çocuk Edebiyatı’nın en önemli ürünlerini oluşturan masalların başlıca görevi çocuklara sevmeyi öğretmek, şiddetten arındırmak olmalıdır." Yaşlı adamın şifalı su hakkında: "Bu su, tüm insanlığın olmalı... Birileri suya sahip olursa parayla satarlar... Su, para kazanmak isteyenlerin eline geçmemeli Keloğlan." Keloğlan'ın yaşlı adama: "Akılsız başın cezasını ayaklar çeker, diye. Benimki de o hesap." Yaşlı adamın Keloğlan'a: "Senin özünde yardımseverlik var. İnsanları seviyorsun. Kendi çıkarını bir yana bırakıp insanların yardımına koşuyorsun." Yaşlı adamın suya dair koşulu: "Bu suyun hastaları iyileştirdiği duyulunca bazı uyanıklar, para hırsıyla suyun kaynağına sahip çıkar, suyu parayla satmaya kalkarlar... O zaman, parası olanlar şifa bulur. Parası olmayanlar ölür. Bu büyük haksızlık olur. Çünkü bu suda herkesin hakkı var. Herkes şifa bulsun. Bu yüzden suyun parayla satılmasına engel olunmalı." Keloğlan'ın türküsü: "Şifalı su derler buna / Şifa verir insanlara / Para ile satmak olmaz / İçirin tüm insanlara." 7. Sonuç "Keloğlan İle Şifalı Su" masalı, Keloğlan'ın akılcılığı, yardımseverliği ve adalet anlayışı üzerinden evrensel değerleri çocuklara aktarmayı hedefleyen önemli bir eserdir. Şiddetsizliğin, sevginin, paylaşmanın ve doğal kaynakların toplumsal fayda için kullanılmasının önemini vurgularken, aynı zamanda masal geleneğinin düş gücünü geliştirme ve eğitici rolünü de pekiştirmektedir. Keloğlan, bireysel hedeflerinin ötesinde, toplumsal sorunlara akılcı ve vicdanlı çözümler arayan bir kahraman olarak öne çıkmaktadır. ... Devamını Oku