1. Türkçe Dil Öğretimi ve Kültürel Aktarım Misyon ve Kapsam: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, "Bilimin ışığında bir dünya üniversitesi misyonuyla" hareket ederek, Türkiye'de eğitim gören uluslararası öğrencilere daha iyi hizmet vermek ve Türkçe öğretimini kolaylaştırmak için bu seti hazırlamıştır. Set, Avrupa Ortak Dil Portföyü çerçevesinde, en kapsamlı ve çağdaş dil öğretim yöntemlerine göre Temel (A1-A2), Orta (B1-B2) ve İleri Düzey (C1-C2) olmak üzere 6 kitaptan oluşmaktadır. Dil ve Kültür İlişk isi: Giriş bölümünde vurgulandığı gibi, "Dil öğretimi sadece bir dilin kurallarını öğretmekle kalmaz, kültür aktarımı işlevini de devreye sokarak yerli ve milli değerlerini tanıtır." Türkçe, Türkiye'nin artan ekonomik gücü ve dış politikadaki etkinliği sayesinde öğrenilme ihtiyacı günden güne artan bir dil olmuştur. Kitabın Yapısı: Bu C1-C2 seviyesi kitabı, "öğrencilerin konuşma, anlama, yazma ve dilbilgisi becerilerini geliştirecek altı üniteden oluşmaktadır." 2. Anadolu Kültürü Anadolu Mutfağı: Türk mutfağı, "Orta Asya ve Anadolu topraklarının sunduğu ürünlerdeki çeşitlilik, birbirinden farklı birçok kültürle yaşanan etkileşim, Selçuklu ve Osmanlı saraylarında gelişen yeni tatlar" sayesinde zengin bir yapıya sahiptir. Gaziantep mutfağı 400'den fazla yemek çeşidiyle ve 291 tescilli yemeğiyle örnek gösterilmiştir. Kebapların 102 çeşidi, çorbaların ise tahıl ve hamur/un, kuru baklagiller, et ve sakatat, tavuk, yoğurt ve süt, sebze çorbaları gibi onlarca farklı türü bulunmaktadır. Mutfak kültürü, "yemek, yiyecek, içecek türleri ve bunların hazırlanma, pişirilme, sunulma, saklanma ve tüketilme sürecini" kapsar. Anadolu Medeniyetleri: Kaynak, Hititler, Frigler, Lidyalılar ve Urartular gibi Anadolu'da yaşamış önemli medeniyetleri tanıtır: Hititler: M.Ö. 3000'lerin sonlarında Kafkaslar'dan Anadolu'ya gelip Hattilerle karışarak Hitit Devleti'ni kurdular. Başkenti Hattuşa'dır. Mısır ile imzaladıkları Kadeş Antlaşması (M.Ö. 1274) tarihteki ilk yazılı antlaşmadır. Sanatta anıtsal eserler ortaya koymuşlardır. Frigler: Hititlerden sonra Demir Çağı'nda egemen oldular. Merkezi Ankara yakınlarındaki Gordion'dur. Seramikte kendilerine özgü bir üslup geliştirmiş, tahta ve maden işçiliğinde ustalaşmışlardır. Kaya Anıtları önemli eserleridir. Lidyalılar: Friglerin yıkılmasıyla Batı Anadolu'da kurulmuş, parayı kullanan ilk medeniyettir. Başkentleri Sard'dır ve "Kral Yolu"nu inşa ederek Doğu-Batı ticaretini geliştirmişlerdir. Urartular: M.Ö. 12. yüzyılda Van Gölü çevresinde, merkezi Tuşba (Van) olan bir devlet kurmuşlardır. Tarım ve hayvancılıkta başarılı olmuş, büyük su kanalları ve yapay göller inşa etmişlerdir. Mimarlıkta usta olduklarını saray ve mabetlerle göstermişlerdir. Yöresel Giyim ve Kuşam: Anadolu'da ilk dokuma örnekleri M.Ö. 8000'li yıllara dayanır. Giyim kuşam, "insanın içinde yaşadığı zamana, topluma, geleneklere ve zevklere göre biçimlenir." Günümüzde yöresel kıyafetler genellikle özel günlerde giyilmektedir. Her yörenin kendine özgü renk, doku, kumaş ve aksesuarları vardır. Kastamonu yöresel kıyafetleri örnek olarak verilmiştir. Efsaneler: Anadolu efsaneleri, "toplumun inanışlarıyla yakından ilintilidir; gerçek bir tarih yaratmasıdır; geçmişe ait bir yolculuktur." Bunlar, halkın duygularının, düşüncelerinin, tarihinin ve yaşam biçiminin bir parçasıdır. Gelin Kayaları (Yozgat), Kıztaşı (Van), Ejderha (Elazığ), Taş Olan Çoban (Ağrı Dağı), Şahitlik Kayası (Afyon), Şahmeran ve Abdurrahman Gazi gibi efsanelerden bahsedilmiştir. Efsaneler, çocukların sosyalleşmesinde ve değerlerin aktarılmasında önemli rol oynar. 3. Sosyal Medya Sosyal Medyanın Tanımı ve Özellikleri: Sosyal medya, "insanların sanal dünyada birbirleri ile iletişim kurduğu, buluştuğu karşılıklı verilerin paylaşımına dayalı iletişim mecrasıdır." Geleneksel medyadan farkı, "herhangi bir kişinin sosyal medyanın içeriğine müdahale edebilme olanağına sahip olması, yorumda bulunabilmesi ve katkı sağlayabilmesidir." Temel özellikleri arasında Katılımcılık (geri bildirim), Açıklık (yorum, oylama), Konuşma (iki yönlü iletişim), Toplum (ortak ilgi alanları paylaşımı) ve Bağlantılılık (diğer sitelere link verme) yer alır. Sosyal Medya Platformlarının Ortaya Çıkışı:Facebook: Mark Zuckerberg tarafından 2004'te Harvard öğrencileri için kurulan Facemash'in kapatılmasının ardından ortaya çıkmıştır. Adını ABD'deki "Paper Facebook" formlarından almıştır. YouTube: Chad Hurley, Jawed Karim ve Steve Chen tarafından 2005'te kurulmuştur. Video paylaşımı ihtiyacından doğmuştur. Google tarafından 2006'da satın alınmıştır. Twitter: Jack Dorsey'in arkadaşlarıyla yaptığı bir etkinlik sırasında SMS sistemine duyulan ihtiyaçtan doğmuştur (2006). "Mikro-blog" örneği olarak, 140 karakterle düşünce paylaşımına odaklanmıştır. Instagram: Mike Krieger ve Kevin Systrom tarafından 2010'da iPhone için ücretsiz fotoğraf paylaşım ve düzenleme uygulaması olarak geliştirilmiştir. Sosyal medya platformlarıyla entegrasyonu sayesinde hızla yayılmıştır. Sosyal Medya Bağımlılığı: Yoğun sosyal medya kullanımı "problemli kullanım sorununa" ve "sosyal medya bağımlılığı kavramının ortaya çıkmasına" yol açmıştır. Kullanımlar ve doyumlar yaklaşımına göre bireyler ihtiyaçlarına göre iletişim araçlarını seçer. İnternet bağımlılığı türleri arasında bilgisayar oyunları, internete odaklanma, online alışveriş/bahis ve sosyal paylaşım siteleri bağımlılığı bulunur. Bu durum, depresyon ve kendini tanıma sorunları gibi günlük yaşamı etkileyen problemlere neden olabilir. Sosyal Medyanın Gençler Üzerindeki Etkileri: İngiltere'deki Essex ve College London üniversitelerinin araştırmasına göre, sosyal medya kullanımı yaş ilerledikçe artmakta, kızlar erkeklerden daha fazla kullanmaktadır. "Gençler sosyal medya aracılığıyla yaşamlarına şahit oldukları kişilerle kendilerini kıyaslama eğiliminde olabilir ve bu karşılaştırma sonucunda kendileri hakkında olumsuz yargılar geliştirebilir." Bu durum, gençlerin mutluluk düzeyinde azalmaya yol açabilir. 4. İnsana Dair (Psikoloji ve Yaşam) Batıl İnançlar: "Dünyanın her yerinde batıl inançlarla karşılaşabilirsiniz." Batıl inançların kökeni genellikle pagan inançlara dayanır ve nesilden nesile aktarılır. "Bilimin ve eğitimin gelişip yaygınlaştığı günümüzde bir batıl inancı olmadığını söyleyen insan sayısı oldukça azdır." Örnekler arasında tahtaya vurmak, kapılara at nalı asmak, kırık ayna ve kara kedi uğursuzluğu yer alır. Gülmenin Faydaları: Gülmek, "insanın neşesini, mutluluğunu hatta enerjisini paylaşmasının en eğlenceli yollarından biridir." Fiziksel ve ruhsal birçok faydası vardır: Bağışıklık sistemini canlandırır, kas gerginliğini azaltır, stres hormonlarını düşürür, kalp hastalıkları riskini azaltır, doğal ağrı kesicidir, hipertansiyona iyi gelir, konsantrasyonu artırır, kan şekerini düşürür, olaylarla baş etme yeteneğini geliştirir, kendine güveni artırır ve insan ilişkilerini iyileştirir. Victor Hugo'dan alıntı yapılarak "Gülmek bir güneştir, insanın yüzünden hüzün ve keder kışını defeder" denilmiştir. Korkularımız (Fobiler): Korku, "canlı varlıkların, görünen ve görünmeyen tehlikeler karşısında gösterdikleri en doğal ve gerekli tepki"dir. Fobi ise "kişinin belirli nesneler ya da durumlar karşısında duyduğu, kapıldığı baskılı, kaygılı, olağan olmayan, hastalık derecesinde güçlü korku" olarak tanımlanır. Yaygın fobiler arasında Ablütofobi (yıkanma), Agorafobi (alan), Akrofobi (yükseklik), Klostrofobi (kapalı yer), Hemotofobi (kan), Zoofobi (hayvan) ve Tripanofobi (iğne) sayılmıştır. Fobilerin biyolojik, genetik ve çevresel faktörlere bağlı olduğu düşünülmektedir. Anlatım Bozuklukları (Dilbilgisi): Etkili iletişim için cümlelerin açık, anlaşılır, gereksiz unsurlardan arındırılmış, çelişkisiz ve dilbilgisi açısından doğru olması gerektiği vurgulanmıştır. Anlatım bozukluğu nedenleri şunlardır: gereksiz sözcük kullanımı, anlamca çelişen sözcüklerin bir arada kullanılması, deyim ve atasözlerini yanlış kullanma, mantık hatası, kelimeleri yanlış anlamda kullanma, cümlede belirsizlik (zamir veya noktalama eksikliği). Müzik Ruhun Gıdasıdır: Müzik, "duygu ve düşünceleri tek sesli ya da çok sesli olarak türlü biçimlerde anlatma sanatı" olarak tanımlanır. İlk çağlardan günümüze kadar gelişim göstermiş, insanları rahatlatan, bir araya getiren ve iletişimi sağlayan evrensel bir dildir. Eski Yunanlılar ilk kuramları geliştirmiş, Pisagor akustiğin temellerini atmıştır. Müziğin, psikolojik rahatsızlıkların ve birçok hastalığın tedavisinde (müzik terapi) önemli rol oynadığı belirtilmiştir. İbni Sina da müziği tedavide kullanmıştır. Müzik, ayrıca uyumayı kolaylaştırır, stresi azaltır, konsantrasyonu artırır ve sporcuları motive eder. Yaşlanmamak Mümkün Mü?: İnsan ömrünün bebeklik, çocukluk, gençlik, orta yaş ve yaşlılık gibi evreleri vardır. Ortalama insan ömrü uzamaktadır. Bazı insanlar yaşlanmayı doğal karşılarken, bazıları genç ve dinamik görünmek için çaba harcar. Ciltte erken yaşlanmayı önlemek için su tüketimi, güneş kremi kullanımı, cilt tipine uygun ürünler, nemlendirme, uyku düzeni ve sağlıklı beslenme önerilir. Estetik müdahaleler (cilt gerdirme, botoks, dolgu) geçici çözümler sunar. Bilim dünyası yaşlanma karşıtı ilaçlar, gençlik aşıları ve hatta gençlerden kan nakli gibi yöntemlerle yaşlanmayı engellemeye çalışmaktadır. 5. Sağlık Niçin Hasta Oluruz?: Dünya Sağlık Örgütü, hastalığı "bedenen, ruhen ve zihinsel olarak iyilik halinin bozulması" olarak tanımlar. Hastalanmamızın ana nedenleri "hayat tarzımızda yaptığımız affedilmez hatalar"dır. Bunlar: çevresel faktörler (hava kirliliği, ağır metaller, radyasyon), kötü beslenme (fastfood, işlenmiş gıdalar, sigara, alkol), hijyen kurallarına dikkat etmeme, kıyafet seçimindeki hatalar, stresle baş edememe, uyku düzensizliği ve hareketsiz yaşam tarzıdır. Şifa, "bir hastalığa karşı bünyemizin galip gelerek eski zindeliğine kavuşmasıdır." Dijital Çağın Hastalıkları: Dijital teknolojinin yaygınlaşmasıyla birlikte yeni hastalıklar ortaya çıkmıştır: Nintendinitis: Aşırı oyun oynamaya bağlı spor yaralanması. WhatsAppitis (Klavye Hastalığı): Sürekli aynı hareketlerin tekrarından kaynaklanan el ve kol sinir hasarları. Hikikomori Fenomeni: Kişinin eve kapanıp sanal âlemde bağımlılık geliştirerek sosyal çevreden uzaklaşması. Ego Sörfü: Kendi adını arama motorlarında ve sosyal medyada sürekli arama ve takip etme durumu. Blog İfşacılığı: Tanımadığı kişilerin blog sayfalarını online platformlarda yayınlama merakı. Google Stalking: Yakın çevresindeki kişilerin adlarını Google'da sürekli arama ve bilgi kaydetme dürtüsü. Siberhondrik: Hastalık belirtilerini internette arayarak kendine teşhis koyma ve tedavi yöntemi bulma çabası. Photolurking: Saatlerce başkalarının fotoğraflarını takip etme, yorumlama ve beğenme durumu. Wikipedializm: Wikipedia gibi bilgi paylaşım ağlarında obsesif bir şekilde bilgi düzenleme ve paylaşma. Crackberry: Mobil cihazlardan mail ve sosyal medya bildirimlerini her yerde sürekli kontrol etme durumu. Cheesepodding: Müzik indirip taşınabilir cihazlara depolama ve arşivleme obsesyonu. Nomofobi: Akıllı telefonu yanında olmasa bile sürekli kontrol etme, telefonsuz kendini eksik hissetme. Selfitis: Aşırı sayıda "selfie" çekme ve sosyal medyada yayınlama obsesif kompulsif bozukluğu. Geleneksel (Tamamlayıcı) Tedavi Yöntemleri: Modern tıptaki gelişmelere rağmen, kökeni binlerce yıl öncesine dayanan geleneksel tedavi yöntemleri hala kullanılmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) geleneksel tıbbı "fiziksel ve ruhsal hastalıklardan korunma, bunlara tanı koyma, iyileştirme veya tedavi etmenin yanında sağlığın iyi sürdürülmesinde de kullanılan, farklı kültürlere özgü teori, inanç ve tecrübelere dayalı bilgi, beceri ve uygulamalar bütünü" olarak tanımlamıştır. Örnekler: Fitoterapi (bitkisel ilaç), Sülük Tedavisi (Hirudoterapi), Kupa Uygulaması (Hacamat), Apiterapi (arı ürünleri), Akupunktur (iğne batırma), Müzik Terapi ve Osteopati (ellerle tedavi), Mezoterapi (mikro iğnelerle ilaç enjeksiyonu). Bu yöntemlerin uzman kişilerce yapılması gerektiği vurgulanmıştır. Sağlıkta Devrim (Dijital Teknolojiler): Bilgi işlem teknolojileri sağlık sektörünü büyük ölçüde etkilemiştir. Sağlıkta kullanılan dijital teknolojiler: Genom Bilim: DNA verilerinin analiziyle kişiselleştirilmiş test ve tedaviler, erken tanı ve organ/doku nakillerinde antijen tespiti. Minyatür Organ Üretimi: Hastanın DNA'sını temel alarak küçük organlar üretimi ve hücre seviyesindeki tedaviye tepkinin test edilmesi. Cerrahi Robotlar: Üroloji, kadın hastalıkları, genel cerrahi gibi alanlarda kullanılan, cerrahın konsolla kumanda ettiği robot kolları sayesinde hassas ve hatasız ameliyatlar. Robot kolları 540 derece dönebilir ve insan elinin doğal titremesini engeller. 3D Biyobaskı: Canlı hücreler kullanılarak deri, doku veya organ üretimi. Giyilebilir Teknoloji: Akıllı sağlık izleme sistemleri ile kullanıcının sağlık durumunu 7/24 takip ederek sağlık risklerini, tedavi tepkilerini anlamak. Obezite ve Kanser: Dünya Sağlık Örgütü obeziteyi "kanserojen" olarak tanımlamaktadır. Obezite, "vücutta sağlığı bozacak ölçüde aşırı yağ birikmesi" olup, kansere yol açma mekanizmaları tam olarak anlaşılmamıştır ancak hormonlar, büyüme faktörleri ve enerji metabolizmasındaki bozukluklarla ilişkilidir. Obezite, kanser tedavisine yanıtı azaltır, hastalığın seyrini kötüleştirir ve kansere bağlı ölümlere neden olur. Sigaradan sonra önlenebilir ölümlerin ikinci en sık nedenidir. Rahim, bağırsak, menopoz sonrası meme, böbrek ve yemek borusu kanserleri obezite ile %25-30 oranında ilişkilidir. Korunmak için düşük yağlı/tuzlu besinler, doğru pişirme yöntemleri, yeterli sebze/meyve, alkol/sigaradan uzak durma, düzenli egzersiz ve stres yönetimi önerilmektedir. 6. Dünyamız Dünyamız: Hepimizin Evi: Dünya, Güneş Sistemi'nin üçüncü gezegeni ve bilinen tek yaşam barındıran gezegendir. Yaklaşık 4.54 milyar yaşındadır. Yüzeyinin %70'i sudur ve sadece %3'ü içilebilir. Dünya, Güneş Sistemi'nde mitolojik tanrı adı verilmeyen tek gezegendir. Nikel-demir çekirdeğinden kaynaklanan güçlü manyetik alanı ve Ozon Tabakası ile zararlı güneş ışınlarından korunur. Ozon tabakasındaki delik büyük bir tehdit oluşturmaktadır. Tek doğal uydusu Ay'dır. Atmosferi %78.08 azot, %20.95 oksijen içerir. Samanyolu'nda 2 milyardan fazla dünya benzeri gezegen olduğu tahmin edilmektedir. Dünya, 500 milyon ile 2.3 milyar yıl daha yaşamı destekleme potansiyeline sahiptir. Yedi kıtası (Afrika, Antarktika, Avrupa, Asya, Avustralya, Güney Amerika, Kuzey Amerika) ve beş okyanusu (Atlantik, Pasifik, Hint, Arktik, Antarktik) vardır. Asya, hem en büyük kıta hem de dünya nüfusunun %60'ına ev sahipliği yapar (4.5 milyar kişi). 2019'da dünya nüfusu 7.75 milyar olup, 2050'de 9.7 milyara ulaşması beklenmektedir. En Derinden En Yükseğe: Dünyanın iki uç noktası Mariana Çukuru ve Everest Dağı'dır. Mariana Çukuru: Büyük Okyanus'ta, Guam Adası'nın güneybatısında yer alan, dünyanın bilinen en derin noktasıdır. En derin noktası Challenger Deep 10.994 metre derinliğe ulaşır. Pasifik ve Filipin levhalarının çarpışmasıyla oluşmuştur. 1872-1876 Challenger seferi ile keşfedilmiştir. İlk inenler 1960'ta Jacques Piccard ve Donald Walsh'tır. Everest Dağı: Himalayalar'da, Çin ve Nepal sınırında yer alan dünyanın en yüksek dağıdır (8.848 metre). Tepe noktasında sıcaklık -70 dereceye kadar düşebilir, rüzgar hızı saatte 100 km'yi bulur. İlk zirveye ulaşanlar 1953'te Edmund Hillary ve Tenzing Norgay'dır. Tehlikeli koşullar nedeniyle birçok dağcı hayatını kaybetmiştir. Dünyanın Kaynakları Tükenebilir Mi?: World Watch Enstitüsü raporuna göre, dünya nüfusunun Amerikan tüketim standartlarına göre yaşaması halinde 4.5 dünyaya, Avrupalı standartlarına göre ise 3 dünyaya ihtiyaç duyulacaktır. BM Çevre Programı Başkanı, dünya nüfusunun artışı nedeniyle "Tüm kaynaklar konusunda sıkıntı çekeceğimiz günler gelecek" uyarısında bulunmuştur. Tarımsal alanların ve su rezervlerinin tükenmesi, balık türlerinin yok olması gibi sorunlar yaşanmaktadır. İklim değişikliği, doğal kaynaklara yönelik en büyük tehdittir. Sera gazlarının (karbondioksit, metan, su buharı) artışı küresel ısınmaya ve iklim değişikliğine yol açmaktadır. Bu durum, kuraklık, seller, kasırgalar, deniz seviyesi yükselmesi ve buzulların erimesi gibi yıkıcı etkilere neden olur. Bilim insanları ortalama sıcaklık artışının azami 2°C ile sınırlanması gerektiğini belirtmektedir. İnsanoğlunun Geleceği: Mars Serüveni: İnsanoğlu ilk kez 20 Temmuz 1969'da Apollo 11 ile Ay'a ayak basmıştır. Mars'a yolculuk ise Ay'a göre 140 kat daha uzak olduğu için çok daha zorlu ve kapsamlı bir hazırlık gerektirmektedir. SpaceX kurucusu Elon Musk, Mars'ta 1 milyon kişilik bir koloni kurmayı hedeflemekte ve bunun için 10 milyar dolar civarında finansal kaynak gerektiğini belirtmektedir. NASA da Mars'ı yaşanabilir kılmak için manyetik kalkan oluşturmayı planlamaktadır. Mars'ta koloni kurmanın önündeki engeller arasında düşük atmosferik basınç, oksijen eksikliği, yüksek radyasyon, su, yiyecek ve enerji üretimi gibi sorunlar bulunmaktadır. Bunları Biliyor Musunuz? (İlginç Bilgiler):Yer Çekimi: Kanada'nın Hudson Körfezi bölgesinde yer çekimi kuvveti gezegenin geri kalanına göre daha azdır. Gökte İki Ay: Bir teoriye göre, 4.6 milyon yıl önce Dünya'nın yörüngesinde iki ay vardı, küçük olan büyük olana çarparak bugünkü Ay'ı oluşturmuştur. Artan Zaman Yavaşlayan Dünya: 620 milyon yıl önce bir gün 21.9 saat iken, Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönüşünün yavaşlamasıyla günlerin 25 saate çıkacağı öngörülmektedir. En Sıcak, En Soğuk: Dünyanın en sıcak yeri Libya'daki El Aziziye (57.8°C), en soğuk noktası ise Antarktika'daki Vostok İstasyonu (-89.2°C) olarak kaydedilmiştir. Dünyanın En Yaşlı İnsanı: Koku Istambulova (128 yaşında, Rusya) unvanı elinde bulundurmaktadır. Kayıtlara Geçmiş En Şiddetli Deprem: 1960'taki "Büyük Şili Depremi" Richter ölçeğiyle 9.5 şiddetinde ölçülmüştür. Yıldırım Yağmuru: Dünyaya her gün 8.6 milyon yıldırım düşmektedir. Roy Sullivan, 7 kez yıldırım isabet eden "paratoner" lakaplı kişidir. Tardigrad: Mikroskobik canlılar olan tardigradlar, yüksek sıcaklıktan kutuplara, radyasyondan susuz ortamlara kadar olağanüstü koşullara dayanıklıdır. Dünyanın En Kuru Bölgesi: Antarktika'nın Kuru Vadi bölgesi, son 2 milyon yıldır yağış almamıştır. Bilinen En Eski İnsan Yapımı Dini Yapıt: Göbeklitepe (Şanlıurfa), Mısır piramitlerinden 7500 yıl önce yapılmış, Neolitik döneme ait ilk inanç merkezidir ve yerleşik hayatın başlangıcı olarak kabul edilir. 7. Edebiyat ve Sinema Nobel Edebiyat Ödülleri: Alfred Nobel'in vasiyetnamesiyle insanlığa hizmet edenleri ödüllendirmek amacıyla 1901'den beri verilen prestijli bir ödüldür. Edebi bir eserin ödül alabilmesi için "kültüre en yakın zamanda önemli katkılar yapmak", "belirli ideal bir yönde en mükemmel yapıt olmak" ve "insanlığa en yararlı olanı bahşetmek" kriterleri aranır. İlk ödül 1901'de Fransız şair Sully Prudhomme'a verilmiştir. Boris Pasternak ve Jean-Paul Sartre ödülü reddetmiştir. Türk yazarlardan Orhan Pamuk 2006'da ödülü kazanmıştır. Adaylar İsveç Akademisi, üniversite profesörleri, eski Nobel ödülü sahipleri ve yazar dernekleri tarafından belirlenir; kimse kendini aday gösteremez. Tüm Zamanların Gişe Rekorunu Kıran Filmler: Sinema tarihi, Lumiere Kardeşler'in 1895'te "Lumiere Fabrikasından İşçilerin Çıkışı" filmini oynatmasıyla başlar. Günümüzde yüz milyonlarca kişinin izlediği filmlere ulaşılmıştır. En çok izlenen filmler genellikle süper kahraman, animasyon ve aksiyon türündedir. İlk 5 film şunlardır: Avatar (2009): James Cameron imzalı, 2.27 milyar dolar hasılat yapan bilim kurgu filmi. Titanic (1997): James Cameron imzalı, 2.2 milyar dolar hasılat yapan dram filmi. Yıldız Savaşları: Güç Uyanıyor (2015): Star Wars serisinin yedinci filmi, 2.06 milyar dolar hasılat. Avengers-Infinity War (2018): Marvel çizgi romanından uyarlama bilim kurgu-fantastik-macera filmi, 2.04 milyar dolar hasılat. Jurassic World (2015): Colin Trevorrow yönetmenliğinde bilim kurgu, macera filmi, 1.7 milyar dolar hasılat. Edebiyattan Sinemaya (Uyarlama Filmler): Sinema ile edebiyatın ilişkisi sinemanın icadına kadar uzanır. Romanlar, tiyatro oyunları ve hikâyeler senaristlere ilham kaynağı olmuştur. Edebi eserlerin sadece içerikleri değil, yapıları da sinemacıları etkilemiştir. "İyi bir kitaptan daha iyi olan tek şey, iyi bir kitaptan sinemaya aktarılmış iyi bir filmdir" sözü bu ilişkiyi özetler. Örnek uyarlamalar: "Dorian Gray’in Portresi" (Oscar Wilde), "Korku" (Stefan Zweig), "Dava" (Franz Kafka), "Doğu Ekspresinde Cinayet" (Agatha Christie), "1984" (George Orwell), "Germinal" (Emile Zola), "Karamazovi" (Dostoyevski'nin "Karamazov Kardeşler"inden uyarlama). Sinema Eleştirisi ve Bir Filmin Anatomisi: Sinema eleştirisi, "bir film tanıtım yazısından ziyade, film üzerine eleştirmenin o ana dek edindiği entelektüel birikimini kullandığı yorumlayıcı ve tahlil edici bir metindir." Eleştirmen, eserin yüzeysel okumada görülemeyen yönlerini ortaya koyarak okur/seyirciye yol gösterir. Sinema, tiyatro, resim, fotoğraf, edebiyat, müzik gibi diğer sanat dallarının bir bileşkesidir. "Yüzüklerin Efendisi Serisi" (Yüzük Kardeşliği, İki Kule, Kralın Dönüşü), J. R. R. Tolkien'in romanlarından Peter Jackson tarafından uyarlanmış ve büyük başarı (17 Oscar) kazanmış fantastik bir seridir. ... Devamını Oku