Kaynak Bilgisi ve Ezop Hakkında Kitap Adı: Aslan ile Fare Yayına Hazırlayan: Hasan Yiğit Yayıncı: Başlık Yayınları (Hiperlink Eğitim İletişim Yay. Gıda. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin tescilli markasıdır.) Baskı: 1. Baskı: İstanbul, 2022 ISBN: 978-625-8228-22-9 e-ISBN: 978-625-8228-32-8 Yazar (Yayına Hazırlayan) Bilgisi: Hasan Yiğit, Denizli-Çivril doğumlu, Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni. Çocuk Edebiyatı alanında üç yüzü aşkın kitap yazmıştır. Ezop (Aisopos) Bilgileri:Bir İlk Çağ Anadolu insanıdır (Homeros, Herodot, Hipokrat gibi). MÖ 620-560 yılları arasında yaşadığı sanılmaktadır. Doğum yerinin günümüzdeki Sivrihisar olduğu düşünülmektedir. Gençliğinde Frigya askeri olarak Eski Yunanlılarla yaptığı savaşa katılmış, esir düşmüş ve Yunanistan'da İadmon adlı biri tarafından köle olarak satın alınmıştır. İadmon, Ezop'un okuryazar ve bilgili olduğunu anlayınca onu çocuklarının öğretmeni olarak görevlendirmiştir. Ezop, çocuklara masallar anlatmayı sevmiş ve bu masallar zamanla yayılarak "fabl" türünü ortaya çıkarmıştır. Fabl Tanımı: "Ezop’un anlattığı masallarda olaylar kısa tutuluyor, sonunda dinleyene bir ders, bir öğüt veriliyordu. Masal kahramanları insanlardan çok, hayvanlardan ve bitkilerden oluşuyordu. Böylece, kahramanları bitkilerden ve hayvanlardan oluşan, konusu kısa tutulan, sonunda bir ders, bir öğüt veren masal türü ortaya çıktı. Bu masal türüne fabl adı verildi." İadmon, Ezop'a çocuklarını iyi yetiştirdiği için özgürlüğünü vermiştir. Atina'da yaşadığı dönemde, zorba yönetici Peisistratos'a karşı çıktığı için tutuklanmış ve bir uçurumdan atılarak öldürülmüştür. Ezop masalları, yüzyıllar sonra kilise tarafından dini öğretileri tanıtmak ve yaymak için kullanılmıştır. Ortaçağ sonrası Fransız masalcısı La Fontaine de Ezop masallarından yararlanarak yayılmasına katkıda bulunmuştur. Ezop masalları ilk kez Yunanlı bir papaz olan Planudes tarafından derlenip "Ezop’un Hayatı" adıyla kitap olarak yayımlanmıştır. Ezop'tan günümüze masallarının yanı sıra heykeller, büstler ve Velasquez ile Goya gibi ünlü ressamların tabloları kalmıştır. Kitaptaki Masalların Ana Temaları ve Dersler Kitapta "Ezop Dede"nin üç sevilen masalı yer almaktadır: "Aslan ile Fare", "Çobanla Deniz" ve "Aslan, Ayı ve Tilki". Masalların kahramanları çoğunlukla hayvanlar ve bitkiler olsa da, verilen dersler insanlara yöneliktir. 1. Aslan ile Fare Ana Tema: Küçümsenenin bile bir gün güçlüye yardım edebileceği, büyüklük-küçüklük algısının aldatıcı olabileceği ve birlik olmanın önemi. Önemli Fikirler/Olgular:Karakterler: Kendine fazlasıyla güvenen, güçlü Aslan ve ürkek, minik Fare. Olay Örgüsü:Aslan, uykusunu bozan Fare'ye kızar ve onu öldürmek ister. Fare, "Beni öldürme... Belki bir gün sana bir yararım dokunur" diyerek Aslan'a yalvarır. Aslan bu söze güler ve Fare'yi küçümseyerek serbest bırakır. Günler sonra avcılar Aslan'ı ağlarla yakalar ve havada asılı kalır. Minik Fare, Aslan'ın yakalandığını görünce ağın iplerini kemirerek Aslan'ı kurtarır. Aslan, Fare'nin "fare kardeş" demesinden çok hoşlanır ve ona minnettar kalır. Verilen Dersler:"Ummadık taş baş yarar." atasözüyle özetlenebilir. Aslan, diğer hayvanların önünde Fare'den özür diler ve şöyle der: "Şimdi anlıyorum ki sorunlarımızı çözmek için hepimiz birbirimize yardımcı olmalıymışız... Ormanımızı kurtarmak için tek çözüm yolu var, birlik olmak." Bu, kibir ve küçümsemenin yanlışlığını, dayanışmanın gerekliliğini vurgular. 2. Çobanla Deniz Ana Tema: Herkesin bildiği işi yapması gerektiği, deneyimsizce büyük riskler almanın sonuçları ve dış görünüşün aldatıcı olabileceği. Önemli Fikirler/Olgular:Karakterler: Koyun çobanlığı yapan, denizcilik hayalleri kuran Çoban ve denizin güzelliklerini ve ticaret avantajlarını anlatan yaşlı denizciler. Olay Örgüsü:Çoban, dededen kalma çobanlık işiyle uğraşırken, yaşlı denizcilerin denizcilikle ilgili anlattıkları hikayelerden etkilenir. Yaşlı denizciler, deniz ticaretinin çobanlıktan daha karlı ve zenginleştirici olduğunu anlatır. "Gemi ticareti böyle mi ya? Malını ayda bir satar, ayda bir kazanç sağlarsın. Kazanç sağlamak için iki yıl beklemezsin. Kısa sürede zengin olursun." Çoban, koyunlarını satıp parasıyla hurma alır ve gemiyle yola çıkar. Denizin durgunluğu onu aldatır. Yolda çıkan şiddetli fırtınada, gemi batmaktan kurtulmak için tüm yükünü denize atmak zorunda kalır, Çoban'ın hurmaları da dahil. Çoban beş parasız ve işsiz olarak köyüne döner. Verilen Dersler:"Bu masaldan çıkaracağımız ders, herkes bildiği işi yapmalı, olabilir." Denizin dışarıdan uysal görünüşünün yanıltıcı olduğu ve her zaman fırtınalara gebe olabileceği. Çoban, döndüğünde denize bakarak şöyle der: "Ama uysallığıyla beni kandıran deniz kudurdu. Hurmalarımı aldı. Baksana, şimdi yine uysal. Ne kadar da dingin, beni yine kandırmak istiyor. Demek ki canı yine hurma çekti. Ama bilmiyor ki bende hurma alacak para kalmadı." 3. Aslan, Ayı ve Tilki Ana Tema: Güçlülerin paylaşılamayan bir çıkar (mal) uğruna birbirleriyle kavga etmesi ve bu kavgadan zayıf ve kurnaz olanın faydalanması. Önemli Fikirler/Olgular:Karakterler: Ormanın iki güçlü ve gururlu hayvanı Aslan ve Ayı, ile zayıf ama kurnaz Tilki. Olay Örgüsü:Aslan ve Ayı, birlikte ava çıktıklarında ölü bir geyik bulurlar. Geyiği kimin sahipleneceği konusunda tartışmaya başlarlar. Her ikisi de kendi güçlerini ve ormandaki konumlarını ön plana çıkarır. Aslan, "Sen benim olduğum yerde geyik benim diye nasıl dersin?" derken, Ayı da "Senden ne eksiğim var? İstesem ben de kendime ormanlar kralı ayı dedirtirim" diye karşılık verir. Tartışma şiddetli bir kavgaya dönüşür. İkisi de birbirlerini yaralayarak yorgun düşerler ve savaşamayacak hale gelirler. O sırada karnını doyurmak için dolaşan Tilki, kavgayı uzaktan izler. Güçlülerin birbirini hırpaladığını görünce fırsat kollar. Aslan ve Ayı bitkin düşünce, Tilki aralarındaki ölü geyiği sessizce sürükleyerek kaçırır. Verilen Dersler:Güçlülerin bencilce ve inatla bir çıkar uğruna birbirleriyle mücadele etmesinin, üçüncü ve daha zayıf bir tarafın faydalanmasına yol açabileceği. Kavga edenlerin esas kazançtan mahrum kalabileceği, kurnazlık ve gözlem yeteneğinin bazen güçten daha üstün olabileceği. Aslan'ın Ayı'ya "Biz boşuna dövüştük. Baksana geyiği tilki götürüyor" demesi bu dersi özetler. Genel Çıkarımlar Bu Ezop Masalları, insan doğasının temel özelliklerini, ahlaki dersleri ve toplumsal ilişkileri hayvan karakterler aracılığıyla sunar. Temalar arasında küçümsemenin yanlışlığı, işini bilmek, bencilliğin ve gücün kontrolsüz kullanımının olumsuz sonuçları gibi evrensel mesajlar yer alır. Masallar, okuyucuyu (özellikle çocukları) düşündürmeye, doğru ve yanlış kavramları üzerinde kafa yormaya teşvik eder. ... Devamını Oku